POGODA

Reklama


Wydarzenia

Dr Józef Pluciński • Poniedziałek [21.11.2011, 07:20:59] • Świnoujście

Ulice Świnoujścia (1)

Ulice Świnoujścia (1)

Plac Wolności około 1860 roku.(fot. Archiwum autora )

Po omówieniu historii połączeń drogowych miasta, zamierzam z kolei przedstawić sprawę wewnętrznej jego zabudowy a więc ulic. Kiedy i jak powstawały, jak zmieniał się ich wygląd, a wreszcie nazwy.

W powstającej w XVIII wieku portowej osadzie, dzisiejszym Świnoujściu, dwie pierwsze, głownie wtedy ulice, wychodziły z obecnego Placu Wolności, gdzie znajdowała się najważniejsza wówczas w portowej osadzie instytucja -Urząd Licencyjny. W jego gestii leżało przyznawanie licencji oraz zezwoleń handlowych i żeglugowych , a nawet przydział działek i materiałów budowlanych. Gdy zarządca licencyjny Kühl z niego wychodził, miał do wyboru tylko dwie ścieżki; jedna wiodąca bezpośrednio do kościoła w Westswine, druga do brzegu Świny, w kierunku przystani statków i łodzi.

Ulice Świnoujścia (1)

Obecne ulice Bohaterów Września i Grunwaldzka naniesione na plan z połowy XVIII wieku. Zarysowana linia brzegowa faktycznie tak przebiegała.(fot. Archiwum autora )

Tak więc w sposób naturalny powstał zarys osi nowego miasta: kościół - dom licencyjny - przystań portowa, to były trzy punkty, miedzy którymi wówczas trwał ruch. Piloci i kapitanowie osiedlali się między portem a domem licencyjnym i tak powstała już w 1748 roku ulica którą nazywano potocznie Lotsenstrasse - ulica Pilotów. Ich przedstawiciele zamieszkiwali siedem domów, dochodząc aż do morza, którego brzeg wówczas znajdował się w okolicach obecnego Kapitanatu Portu. Ta pierwsza i najważniejsza wówczas ścieżka a później ulica, to dzisiejsza ulica Bohaterów Września. Druga droga, dała początek dzisiejszej ulicy Grunwaldzkiej. Ponieważ prowadziła do starego kościółka w wiosce West-Swine, otrzymała nazwę Grosse Kirchenstrasse. Dla wyjaśnienia, ta wioska, a raczej mała, nadbrzeżna osada, położona była gdzieś w rejonie dzisiejszych ulic Łużyckiej i Lutyckiej i późnej włączona została do nowopowstałego miasta.

Ulice Świnoujścia (1)

Sieć ulic Świnoujścia w początkach XIX w. (fot. Archiwum autora )

W 1750 r. teren przeznaczony pod zabudowę mieszkalną na stronie zachodniej, został przemierzony, sporządzony też został projekt zabudowy powstającego miasta. Wtedy też zostały ostatecznie wytyczone, dwie podstawowe, wymienione już osie kompozycyjne nowego ośrodka, jak również dwa centralne place: wówczas bez nazwy a obecnie Plac Wolności i Słowiański. Od nich zaprojektowano uliczki i kwartały pod dalszą zabudowę. Najszybciej oczywiście zajęte zostały działki wokół centralnych placów, dwóch głównych ciągów ulicznych i wzdłuż nurtu Świny. Osiedlali się tu wówczas głownie urzędnicy portowi, rzemieślnicy różnych specjalności, oraz reprezentacji morskich zawodów. Obok nich pojawili się tu także kupcy i rzemieślnicy usługowi, którym zagwarantowana została swoboda działania.

Ulice Świnoujścia (1)

Świnoujście w 1828 r. Jeszcze przez wiele lat miasto nie wychodziło poza zaznaczony na planie obszar. (fot. Archiwum autora )

Przez wiele dziesięcioleci obszar miasta nie wyszedł poza granice nakreślone planami z lat 1750 - 81. Jego centrum znajdowało się cały czas w rejonie głównych placów: Wolności, Słowiańskiego, a od początku XIX wieku także Placu Rybaka, przy którym stanął ratusz miejski. W ich rejonie i przylegających ulic, wreszcie bulwaru noszącego dziś nazwę Wybrzeża Władysława IV, już w latach czterdziestych XIX w. stanęły hotele „Trzy Korony” ( późniejszy „Dom Rybaka”) i hotel „Pruski” oraz szereg innych, okazałych budowli. Pisano wówczas, że w tym rejonie zabudowa Świnoujścia przypomina Szczecin a nawet Kopenhagę.

Ulice Świnoujścia (1)

Wielkomiejski niemal widok świnoujskiego bulwaru. Litografia W. Loeillot, 1855.(fot. Archiwum autora )

Wyjście zabudowy miejskiej poza granice zakreślone w pierwotnych planach, nastąpiło dopiero w wyniku uzyskania połączenia kolejowego i wprowadzenia do miasta od zachodu, linii kolejowej. Budowa dworca kolejowego obecnie przy ulicy Grunwaldzkiej 54 ( Hauptbahnhof ) oraz dodatkowo dworca zdrojowego (Badbahnhof), przy ulicy Wojska Polskiego, uczyniły atrakcyjnymi dla budownictwa parcele, położone w obu tych kierunkach. Dość też szybko, zabudowane zostały ciągi ulic obecnej Konstytucji 3 Maja ,Grunwaldzkiej i Matejki, oraz przylegające do nich boczne odgałęzienia ulic.

Ulice Świnoujścia (1)

Ulica Grunwaldzka; budynki powstałe na przełomie XIX i XX wieku. (fot. Archiwum autora )

W ten sposób, miasto faktycznie połączyło się z terenami dawnej wioski Westswine, a równocześnie przesunęło też mocno swe granice, w kierunku zachodnim. Powstająca zabudowa, swym charakterem odbiegała już naturalnie od tej XVIII-wiecznej, parterowej. Ulice zabudowywano już kamieniczkami 2-3 kondygnacyjnymi, zróżnicowanymi w stylistyce architektonicznej. O dalszej rozbudowie miasta napiszę w odcinku kolejnym.

źródło: www.iswinoujscie.pl


komentarzy: 30, skomentuj, drukuj, udostępnij

Twoim Zdaniem

Dodaj Komentarz

Dodając komentarz akceptujesz
Regulamin oraz Politykę prywatności.

Zauważyłeś błąd lub komentarz niezgodny z regulaminem?
 
Oglądasz 1-25 z 30

Dskjd • Sobota [20.09.2014, 07:00:51] • [IP: 190.201.196.***]

Karolina - Cudowne zdjecia, ntaura jest niesamowita masz urocza mala modelke Nie ma nic piekniejszego jak mozliwosci pokazywania naszym malusinskim takich wlasnie zakatkow swiata. Niezapomniane chwile.

Pseudonim • Niedziela [27.11.2011, 23:33:18] • [IP: 31.63.220.***]

Ale misja. I co mam powiedzieć, że co?

Iza i Tadeusz ze Szczecin • Niedziela [27.11.2011, 22:24:35] • [IP: 83.168.106.**]

Nleży skoczyć do biblioteki w Heringsdorfie-ta najbliżej.

Pseudonim • Niedziela [27.11.2011, 15:44:43] • [IP: 31.63.220.***]

Skąd taki pamiętnik wytrzasnąć?

Iza i Tadeusz ze Szczecin • Niedziela [27.11.2011, 13:10:52] • [IP: 83.168.106.**]

Przed wojną, ul.Matejki w Swinoujściu nazywała się Gadebuschstr.Sprawdzaliśmy w słownikach co to słowo oznacza-bez rezultatu.Aż któregoś dnia wpadł nam w ręce pamiętnik 10 letniej niemieckiej dziewczynki Gagebusch, córki burmistrza Swinoujścia z XIX w.Fascynująca laktura.Zachęcamy wszystkich Swinoujszczan do jej przeczytania!O ile sobie dorze przypominamy to na pierwszym planie tego zdjęcia jest właśnie dom burmistrza Gadebuscha, któr mieścił się przy dzisiejszym placu Wolności.Pozdrawiamy pana dr Plucińskiego!

Iza • Niedziela [27.11.2011, 10:08:38] • [IP: 93.94.188.***]

Uwielbiam te artykuły, dotyczące historii naszego miasta, wielkie dzięki:)

Alk • Środa [23.11.2011, 23:26:12] • [IP: 217.97.193.***]

Pozdrawiam Pana Doktora.Jak zawsze fachowość i profesjonalizm w przedstawianiu historii naszego miasta.Pozdrowienia dla wszystkich miłośników" starego Świnoujścia.

Gość • Środa [23.11.2011, 23:13:32] • [IP: 192.168.97.**]

Zdjecie pochodzi z roku 1870 a nie jak ktos blednie podpisal 1860. Tak naprawde nie ma pewnosci ktora strone pl Wolnosci przedstawia. Prawdopodobne jest ze jest to widok w kierunku dzisiejszej ulicy Pilsudskiego. Buduynek po prawj poczta nie jest ale byc moze zostanie wkrotce rozebrany i na jego miejscu powstanie poczta

Gość • Środa [23.11.2011, 15:25:03] • [IP: 88.156.235.**]

Mi się wydaje że na pierwszym zdjęciu jest widok na ul. Grunwaldzką ale nie wiem czy tak jest. a przedostatnie zdjęcie z którego miejsca było robione? Jakoś nie mogę skojarzyć.

Gość • Środa [23.11.2011, 11:56:41] • [IP: 88.156.234.***]

PaSo mozesz sie mylic bo budynek poczty powstal w 1878 roku a pod zdjeciem data 1860. ..Moze to byc widok na ulGrunwaldzka.

Gość • Środa [23.11.2011, 11:12:27] • [IP: 41.210.30.***]

nie prawda

Była warszowianka • Środa [23.11.2011, 09:43:45] • [IP: 178.238.253.**]

Wspaniałe są te wszystkie historie opisane przez Pana Józefa, czyta się z przyjemnością. Wielkie DZIEKUJE!. Komentarze tutaj też są jakieś inne, cieplejsze bez zawiści i obrażania innych, prawda?

Gość • Wtorek [22.11.2011, 22:51:35] • [IP: 192.168.96.**]

nie mylisz sie

PaSo • Wtorek [22.11.2011, 19:50:12] • [IP: 46.115.21.***]

Na pierwszym zdjęciu jest to widok z Placu Wolnosci w stronę ul. Piłsudskiego. Po prawej widać budynek poczty a po lewewj nie ma jeszcze budynku gdzie teraz mieści się bar " Neptun".Mam nadzieje ze się nie mylę.

Gość • Wtorek [22.11.2011, 15:54:25] • [IP: 87.58.220.**]

czy ktoś wie czy na 1-szym zdjeciu jest widok w ulice bohaterów czy grunwaldzką??

Gość zamorski • Wtorek [22.11.2011, 14:50:01] • [IP: 83.21.187.*]

Miałem na myśli stan umysłu, a nie jak mylnie zrozumiano, punkt na mapie.

Gość • Wtorek [22.11.2011, 14:10:06] • [IP: 88.156.232.***]

Jaka osada przecież nasze Świnoujście to jedno z największych miast Polski (8 w kraju).

Gość • Wtorek [22.11.2011, 12:43:52] • [IP: 88.156.234.***]

190, masz racje, moze to jakis Prusak ?

Gość • Wtorek [22.11.2011, 09:21:26] • [IP: 80.245.190.***]

Gość zamorski • Poniedziałek [21.11.2011, 23:22] • [IP: 83.11.59.***] Osada rybacka, ot i całe Swinoujście.>>>>> nie wiem kiedy byles ostatni raz w Swinoujsciu. Byc moze w XVIII w, bo w chwili obecnej Swinoujscie, osady rybackiej raczej nie przypomina.

Gość zamorski • Poniedziałek [21.11.2011, 23:22:21] • [IP: 83.11.59.***]

Osada rybacka, ot i całe Swinoujście.

Gość • Poniedziałek [21.11.2011, 20:24:19] • [IP: 85.182.12.***]

SUPER!! szkoda ze nie ucza o tym w szkole!!

Gość • Poniedziałek [21.11.2011, 15:55:06] • [IP: 88.156.234.***]

Kto sie dokladnie interesuje miastem i jest mieszkancem od lat napewno wiedzial o tym przyrzadzie. Kiedys do budki przychodzil taki wysoki pan i cos kontrolowal regularnie chyba nawet kilka razy dziennie. ale to bylo bardzo wiele lat temu. Zacumowana byla rowniez tam pod ta budka lodka , niezle miejsce do zabawy w marynarza. ..

Gość • Poniedziałek [21.11.2011, 14:52:14] • [IP: 217.97.193.***]

Tak, chodzi o tą budkę. Tyle, że ona nigdzie nie wpadnie - ma się całkiem dobrze i jest solidnie posadowiona. Dziwnie wygląda bo stoi nie na nabrzeżu a nad łatą mareografu, naturalną koleją rzeczy wystając poza obrys nabrzeża. Polecam lekturę lokalnej Wyborczej - czasem by dowiedzieć co dzieje się w Świnoujściu trzeba sięgnąć do mediów szczecińskich, bo lokalne" nie dają rady" ;))

• Poniedziałek [21.11.2011, 13:36:46] • [IP: 79.162.129.***]

21.11.2011, 11:24 - Czy mowa o niebieskiej budce nie opodal Kapitanatu Portu, która lada dzień wpadnie do wody?

Gość • Poniedziałek [21.11.2011, 11:28:49] • [IP: 83.21.151.***]

Dziękuję bardzo za miłą lekturę.

Oglądasz 1-25 z 30
■ Prezydent: Podwyżki śmieci są niewielkie i konieczne. Agatowska: Mieszkańcy to nie bankomat! ■ Nowy sposób raportowania zakażeń SARS – CoV – 2. O sytuacji w powiatach dowiemy się z wizualizacji na rządowej stronie Nowy model raprotowania nowych przypadków zakażeń na SARS – CoV – 2 oparty jest na systemie informatycznym. Wojewódzkie oraz powiatowe Stacje Sanitarno - Epidemiologiczne nie będą już zatem codziennie przedstawiać danych o liczbie chorych na koronawirusa w poszczególnych regionach. We wtorek, 24 listopada pojawiły się pierwsze obawy, że nie dowiemy się, ile odnotowano zakażeń w powiatach. Jednak, już we wtorkowy wieczór minister zdrowia, Adam Niedzielski poinformował, że powstała właśnie rządowa strona, dzięki której za pomocą specjalnej wizualizacji dowiemy się o nowych przypadkach zachorowań na SARS – CoV – 2, również na poziomie powiatów. Pojawiły się już pierwsze głosy specjalistów, że dane są powierzchowne, mogą wprowadzać w błąd, a raport nie zawiera danych historycznych. Przypomnijmy, że decyzja o nowym sposobie raportowania zakażeń związana była z rozbieżnościami, jakie pojawiły się ostatnio w liczbie zakażeń ■ Piątek: Świnoujski strajk kobiet protestował z hasłem: Macie krew na rękach. Część uczestników została spisana przez policję ■ Co za czasy. Nie było wolnej karetki, a 71 - letniego mężczyznę do śmigłowca LPR-u przewieziono prywatnym samochodem w asyście wozów strażackich! Zobacz film! ■ Rada Miasta Świnoujście jednogłośnie przyjęła apel do Premiera Rządu R.P. o natychmiastowe wstrzymanie przetargu na tereny świnoujskiego oddziału Morskiej Stoczni Remontowej "Gryfia"S.A. ■ Infolinia dla Seniorów powyżej 70 lat: w ramach programu „Wspieraj Seniora” - 22 505 11 11 Jeśli jesteś Seniorem, który skończył 70 rok życia, nie masz rodziny, znajomych lub sąsiadów, którzy mogliby Ci pomóc w zakupach, zadzwoń na infolinię ■ Z informacji przekazanych nam przez poznańską prokuraturę wynika, że w trakcie brawurowej akcji żandarmów zatrzymano 5 osób: 3 żołnierzy i 2 osoby cywilne oraz zarekwirowano kokainę i marihuanę. Sprawa może mieć charakter rozwojowy, w tle pojawiają się poważne zarzuty. Zatrzymanym przedstawiono zarzuty dotyczące posiadania, wprowadzenia do obrotu substancji psychotropowych, udzielania środków innym osobom oraz udzielania celem osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej. - Wszczęte 25 października śledztwo dotyczy wprowadzenia do obrotu w Świnoujściu i Wolinie substancji psychotropowych, w tym kokaina i inne. Śledztwo prowadzi oddział Żandarmerii Wojskowej w Szczecinie, zatrzymano 3 żołnierzy i 2 osoby cywilne przedstawiono im zarzuty z art. 56 ust.1, art. 58. ust. 1, art. 59 ust. 1 i 62. ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. W trakcie przeszukań zabezpieczono narkotyki: marihuanę i kokainę – informuje rzecznik poznańskiej prokuratury, Łukasz Wawrzyniak ■ Ponad 200 pracowników i 100 kooperantów stoczni na bruk? Przyszły nabywca terenów stoczniowych w Świnoujściu nie będzie mógł prowadzić na nich działalności stoczniowej. - Ta decyzja będzie miała istotny wpływ na stan zachodniopomorskiej gospodarki morskiej - alarmuje Zachodniopomorski Klaster Morski. I pisze list otwarty ■