POGODA

Reklama


Wydarzenia

Dr J霩ef Pluci雟ki • Poniedzia貫k [26.09.2011, 00:21:22] • 安inouj軼ie

M造ny i m造narze znad 安iny (2)

M造ny i m造narze znad 安iny (2)

Charakterystyczna dla XIX-wiecznego 安inouj軼ia budowla.(fot. Archiwum autora )

W odcinku poprzednim pisa貫m o pierwszych m造nach z nap璠em wiatrowym wiatrakami zwanych, kt鏎e ju w pocz徠kach istnienia miasta i portu tu powstawa造. Musia to by dobry interes poniewa w nast瘼nym, XIX stuleciu ich liczba stale ros豉.

W pocz徠kach XIX wieku, a konkretnie w 1807 roku, wzniesiony zosta w pobli簑 brzeg闚 安iny jeszcze jeden wiatrak, w miejscu gdzie dzi przy ulicy Bohater闚 Wrze郾ia 39 znajduje si budynek popularnie przez mieszka鎍闚 nazywany „podkow”. Jego w豉軼iciel nazwiskiem Blank, po po瘸rze w 1824 parcel sprzeda miastu. W kilka miesi璚y potem, zbudowano tam pierwszy, 鈍inoujski Dom Zdrojowy ( Gesellschaftshaus).

Na pustkowiu, na nie istniej帷ym ju wydmowym pag鏎ku, przy dzisiejszej ulicy Sikorskiego, stan掖 w 1816 roku nast瘼ny wiatrak. Przez blisko p馧 wieku jego 鄉ig豉 pracowicie kr璚i造 si, bogac帷 kolejnych w豉軼icieli. Potem jednak sta si ewidentn przeszkod dla rozwoju miasta. Jak ju bowiem wspomina貫m, w jego pobli簑, nie wolno by這 stawia wy窺zych budowli. Miasto za w swoim rozwoju zacz窸o w闚czas wychodzi sieci ulic w kierunku morza. Rozpocz皻o te zabudowa rejonu na p馧noc od ulicy Piastowskiej. Zaowocowa這 to latami proces闚 i wojen podjazdowych, zako鎍zonych sprzedaniem miastu m造na wraz z parcel. W 1895 roku na cz窷ci tej parceli stan窸y ζzienki Cesarza Fryderyka. Dzi, pod nr 10 stoi tam dziwna, stara kamienica z czerwonej ceg造.

M造ny i m造narze znad 安iny (2)

W miejscu tego budynku przy ulicy Sikorskiego tak瞠 sta niegdy wiatrak.(fot. S豉womir Ryfczy雟ki )

Nast瘼ny, holenderski wiatrak, zbudowany zosta w 1823 roku, na zachodnim skraju starego cmentarza, rozci庵aj帷ego si wzd逝 ulicy Chopina. W 1842 roku wiatrak sp這n掖, za pag鏎ek na kt鏎ym sta, po zniwelowaniu w陰czony zosta do cmentarza.

Dla porz康ku nadmieni nale篡, 瞠 r闚nie przy obecnej ulicy Wyszy雟kiego, gdzie stoj dzi domy numer 4 i 5, w latach 1837 - 1867, na wysokiej piaszczystej wydmie, sta tak瞠 pi瘯ny wiatrak. Zosta on odkupiony przez gmin i naturalnie rozebrany, by umo磧iwi rozbudow miasta.

Najd逝瞠j, bo do roku 1919 funkcjonowa w naszym mie軼ie du篡, murowany m造n, z obrotow g這wic, kt鏎y sta u zbiegu ulic Matejki i Wyspia雟kiego, tam gdzie po wojnie znajdowa這 si ogrodnictwo pana Parzyszka w s御iedztwie sp馧dzielczego „blokowiska”. Ot騜 miejsce to upatrzy sobie niejaki Jakub Utpatel, kt鏎y mimo sprzeciwu miasta, na terenie b璠帷ym w闚czas w豉sno軼i pa雟twa w 1826 roku zbudowa pi瘯ny m造n, dom mieszkalny i zabudowania gospodarcze.

M造ny i m造narze znad 安iny (2)

Ostatni 鈍inoujski wiatrak znajdowa si u zbiegu dzisiejszych ulic Matejki i Wyspia雟kiego.(fot. Archiwum autora )

Po kilkudziesi璚iu latach wzgl璠nej prosperity i ten wiatrak sta si zawalidrog dla rozwoju miasta. Wobec narastaj帷ych trudno軼i, ju w ko鎍u XIX wieku m造n nie posiada klienteli. Jak rzek貫m rozebrano go w 1919. Zdemontowane cz窷ci pow璠rowa造 do Prus Wschodnich, gdzie pos逝篡造 do odbudowy zniszczonego przez Rosjan w I wojnie 鈍iatowej podobnego urz康zenia. Przed rozbi鏎k podziwia go i w szkicowniku utrwali wybitny malarz, kubista 鈍iatowej s豉wy Lyonel Feininger w czasie pobytu latem 1912 roku. Przed kilkunastu laty w pobli簑 miejsca, w kt鏎ym sta wiatrak odnaleziona zosta豉 po這wa kamienia m造雟kiego, kt鏎 umieszczono w Muzeum Rybo堯wstwa. Jest to poza nielicznymi zdj璚iami jedyna pami徠ka po tak licznych niegdy w 安inouj軼iu wiatrakach.

M造ny i m造narze znad 安iny (2)

Szkic Lyonela Feininger’a pokazuj帷y ostatni 鈍inoujski wiatrak.(fot. Archiwum autora )

W dzisiejszych granicach miasta istnia造 i to ju od dawna r闚nie wiatraki po wschodniej stronie 安iny na Warszowie, w Karsiborzu i Przytorze. Zachowa造 si nawet przepi瘯ne wizerunki niekt鏎ych z nich. W wielu jeszcze miejscowo軼iach na wyspie Wolin jeszcze po 1945 r. znajdowa造 podobne urz康zenia. Niekt鏎e z nich w ca趾iem dobrym stanie. By造 te, jak ten w P這cinie nad Zalewem uszkodzone w wyniku dzia豉 wojennych a po wojnie popadaj帷e w ruin.

M造ny i m造narze znad 安iny (2)

Ruiny pi瘯nego, wiatraka typu holenderskiego znad Zalewu Szczeci雟kiego. (fot. Archiwum autora )

Pozostaje jeszcze jeden problem do wyja郾ienia. 安inouj軼ie od pocz徠ku by這 miastem bez rolniczego zaplecza. Co zatem me陶y te liczne m造ny ? Przede wszystkim zbo瞠 przywiezione przez statki, w mniejszym za stopniu to wyprodukowane przez miejscowych, niezbyt licznych rolnik闚. Po przemieleniu w 安inouj軼iu, przetworzone na m彗, kasz, 鈔ut w璠rowa這 dalej. W produkty m造narskie zaopatrywano te wychodz帷e w morze statki i oczywi軼ie mieszka鎍闚 miasta. No i sprawa kolejna to piaszczyste pag鏎ki. W tek軼ie wspominam kilkakro o piaszczystych pag鏎kach, na kt鏎ych budowano wiatraki. W 闚czesnym krajobrazie miasta wydmowe pag鏎y by造 czym normalnym a dopiero w II po這wie XIX wieku w wielu miejscach dokonano niwelacji terenu niezb璠nej dla rozbudowy miasta. Pisa貫m o tym kiedy, w jednej z naszych gaw璠. O dawnym ukszta速owaniu terenu przypominaj pag鏎kowate tereny dawnego cmentarza przy ulicy Chopina oraz teren w rejonie ulicy Matejki i Liceum Katolickiego.

M造ny i m造narze znad 安iny (2)

Stawa M造ny jako element logo miasta. (fot. Archiwum autora )

Jest jeszcze jeden 鈍inoujski wiatrak, kt鏎y pozosta do dzisiaj i jest jednym z symboli miasta, to „Stawa M造ny” znak nawigacyjny posadowiony na zachodnim falochronie 鈍inoujskiego portu. Jego wyobra瞠nie znajdujemy niemal w ka盥ym wydawnictwie informuj帷ym o mie軼ie, w logo lokalnej telewizji i naturalnie na dziesi徠kach poczt闚ek sprzedawanych w kioskach. Budowl t wzniesiono jeszcze w XIX, jako cz窷 systemu nawigacyjnego, pozwalaj帷ego na bezpieczne wej軼ie do portu. Oczywi軼ie skrzyd豉 tego „wiatraczka” nigdy si nie kr璚i造 i nie porusza造 瘸dnego mechanizmu. Ale za to jaki to wdzi璚zny cel romantycznych spacer闚 po 鈍inoujskiej pla篡 ! O jego historii nie ca趾iem znanej nawet mieszka鎍om, wkr鏒ce napisz.

廝鏚這: www.iswinoujscie.pl


komentarzy: 13, skomentuj, drukuj, udost瘼nij

Twoim Zdaniem

Dodaj Komentarz

Dodaj帷 komentarz akceptujesz
Regulamin oraz Polityk prywatno軼i.

Zauwa篡貫 b陰d lub komentarz niezgodny z regulaminem?
 
Ogl康asz 1-13 z 13

RSHA • Niedziela [02.10.2011, 14:03:03] • [IP: 80.245.182.***]

Dargob康zu a nie Dargob康ziu

Go嗆 • Pi徠ek [30.09.2011, 15:30:42] • [IP: 217.97.199.**]

Gdzie s ruiny pa豉cu w Dargob康ziu?

Go嗆 • Pi徠ek [30.09.2011, 11:39:54] • [IP: 188.152.133.**]

Polookaj kolo ruin palacu w Dargobadziu moze jeszcze trafisz jakis fant :)

Go嗆 • Czwartek [29.09.2011, 16:09:16] • [IP: 217.97.199.**]

By貫m ostatnio w Su這minie niedaleko ruin tego wiatraka, parena軼ie moniak闚 wysz這, ale nic ciekawego

• Czwartek [29.09.2011, 09:02:21] • [IP: 31.63.203.***]

20:32 - to si nie zakr璚i

alk • 字oda [28.09.2011, 23:54:43] • [IP: 217.97.193.***]

Szanowni Pa雟two.Po co te bzdurne komentarze?Zostawmy chocia t rubryk redagowan przez Pana Doktora Pluci雟kiego woln od epitet闚 innych niepotrzebnych komentarzy.Proponuje wi璚ej szacunku do siebie i ka盥ego z osobna.Pozdrawiam wszystkich mi這郾ik闚 historii naszego miasta.alk.

Go嗆 • 字oda [28.09.2011, 20:32:45] • [IP: 80.245.188.***]

Legenda m闚i 瞠 ten wiatrak zakr璚i si jak stanie przy nim 18 letnia dziewica.

Ogre • Wtorek [27.09.2011, 20:26:00] • [IP: 31.63.204.**]

A niby czemu mia豚ym dosta takim skrzyd貫m w 貫b pajacu z 15:55? To, 瞠 jest, to znak nawigacyjny, to nie znaczy, 瞠 nie m鏬 by si kr璚i. T逝maczysz mi to z takim entuzjazmem i podekscytowaniem, 瞠 ma這 nie schlapa貫 si w majty.

Go嗆 • Wtorek [27.09.2011, 15:55:11] • [IP: 80.54.123.***]

Do: Ogre • Wtorek [27.09.2011, 10:59] • [IP: 31.63.204.**]a mogliby zrobi, 瞠by skrzyd豉 wiatraka na falochronie si kr璚i造. Postawi Ciebie tam 瞠by pierwszy dosta w 貫b takim" skrzyd貫m". Stawa M造ny to nie wiarak tylko znak nawigacyjny i nigdy wiatrakiem nie by豉 - a" skrzyd豉" to po prosu charakterystyczny znak nawigacyjny i...reflektor radarowy. Panie Pluci雟ki - dziekuje za nast瘼ny ciekawy ryku

Go嗆 • Wtorek [27.09.2011, 11:02:10] • [IP: 92.42.118.***]

artyku 鈍ietny jak zawsze i na temat mo瞠 nawet wsp馧cze郾ie aktualny. Ot騜 mamy ogrody dzia趾owe po這穎ne praktycznie na poziomie morza i jakiekolwiek zachwianie r闚nowagi wodnej, np w postaci tegorocznych opad闚 deszczu skutkowa這 zalewaniem i miasta i ogrod闚. Poniewa Holendrzy ju dawno doszli do tego 瞠 wiatraki s逝膨 nie tylko do mielenia m彗i ale i do pompowania wody, proponuj aby miasto pomy郵a這 o budowie paru wiatrak闚 w granicach miasta wzd逝 Zalewu Szczeci雟kiego, gdy tamt璠y jest naj豉twiejszy odbi鏎 nadwy瞠k wody. Mieszka鎍y 逝nowa przytoru karsiborza i dzia趾owcy b璠 wdzi璚zni za dbanie o ludzi i ich maj徠ek. A wiatraki stan si now atrakcj turystyczn jako 瞠 mo積a je zagospodarowa jako postoje dla turyst闚

Ogre • Wtorek [27.09.2011, 10:59:11] • [IP: 31.63.204.**]

a mogliby zrobi, 瞠by skrzyd豉 wiatraka na falochronie si kr璚i造.

Go嗆 • Poniedzia貫k [26.09.2011, 07:48:55] • [IP: 10.111.86.**]

Panie Doktorze w Su這minie nad zalewem.

alk • Poniedzia貫k [26.09.2011, 07:46:02] • [IP: 195.117.222.***]

Dzi瘯uj Panie Doktorze.Kolejny 鈍ietny artyku.Tak trzyma.Pozdrawiam serdecznie.alk.

Ogl康asz 1-13 z 13
■ Wiesz o czym o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wy郵ij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czym o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wy郵ij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czym o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wy郵ij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czym o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wy郵ij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czym o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wy郵ij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czym o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wy郵ij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czym o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wy郵ij mms na numer 602 657 344
■ OBLODZENIE / GOΜLED, OPADY MARZN。E, OPADY 吉IEGU od godz. 01:00 do godz. 10:00 dnia 30-01-2023 Obszar: wojew鏚ztwo zachodniopomorskie - ca貫. Przebieg: Prognozuje si wyst瘼owanie marzn帷ych opad闚 mokrego 郾iegu i deszczu ze 郾iegiem, kt鏎e b璠 mie tendencje do zamarzania na wych這dzonych przez opad nawierzchniach dr鏬 i chodnikach. Skutki: utrudnienia komunikacyjne; 郵iskie powierzchnie dr鏬 i chodnik闚; zjawisko go這ledzi. Na Wybrze簑 Zachodnim spodziewane s silne porywy wiatru z kierunk闚 zachodnich o pr璠ko軼i do 70 km/h. Wysoko w g鏎ach p馧nocno - zachodnie porywy b璠 przekracza 100-130 km/h ■ Od 1 lutego w 安inouj軼iu zn闚 zacznie dzia豉 stacja dializ. Po tym, jak pod koniec ubieg貫go roku z prowadzenia stacji zrezygnowa豉 prywatna firma, pacjenci musieli doje盥瘸 do najbli窺zej jednostki w Szczecinie ■ Zanim w tunelu pod 安in pojad samochody, w豉dze miasta chc zaprosi mieszka鎍闚 do podwodnego spaceru pomi璠zy wyspami. Nie znamy jeszcze terminu tej przechadzki. Prezydent 安inouj軼ia konsultuje dat z wykonawc tunelu ■ Na skrzy穎waniu ulic Grunwaldzkiej i Nowokarsiborskiej nie b璠zie ronda lecz skrzy穎wanie z sygnalizacj 鈍ietln ■ Od najbli窺zego pi徠ku, 27 stycznia wznawia dzia豉lno嗆 stacja dializ w 安inouj軼iu ■ Kiedy 8 lat temu przygotowywana by豉 dokumentacja projektowa przebudowy ulicy Wojska Polskiego na odcinku od ulicy Le鄉iana do ulicy Matejki projektant uwzgl璠ni zatoczk dla przystanku autobusowego przy ul. Wojska Polskiego vis’a vis Urz璠u Miasta (budynek12). Przystanek powsta, ale nie taki jak przewidywa projekt. Mia豉 by zatoka autobusowa a wyszed przystanek przychodnikowy, kt鏎y przy okazji blokuje ruch samochod闚. Czy to przypadek, nie s康z... Konia z rz璠em wi璚 temu kto wyt逝maczy dlaczego w tak newralgicznym miejscu autobusy miejskie nie mog schowa si spokojnie w zatoczce przy jezdni. Powstaje wi璚 pytanie kto zdecydowa i zmieni na gorsze rozwi您anie ■ Dramatyczny wypadek na S3 w pobli簑 Skwierzyny. W zderzeniu kampera z wojskow ci篹ar闚k zgin掖 44 - letni mieszkaniec 安inouj軼ia i jego 10 - letnia c鏎ka ■ Tragiczny wypadek wydarzy si na S3 w pobli簑 miejscowo軼i Skwierzyna w wojew鏚ztwie lubuskim na drodze prowadz帷ej do Zielonej G鏎y. W zderzeniu kampera z wojskow ci篹ar闚k ameryka雟kiej armii zgin瘭i na miejscu 44 – letni mieszkaniec 安inouj軼ia i jego 10 – letnia c鏎ka. Zdj璚ia z miejsca wypadku s wstrz御aj帷e. Wida na nich, 瞠 po kamperze kt鏎ym podr騜owa造 ofiary wypadku zosta這 jedynie podwozie. 44 – latek by znanym nie tylko w 安inouj軼iu ale tak瞠 w ca貫j Polsce mi這郾ikiem i pasjonatem caravaningu ■ Wygl康a na to, 瞠 zesz這roczne li軼ie b璠 nam towarzyszy przez ca陰 zim. Dop鏦i nie rozwieje ich wiatr lub nie usun wiosenne porz康ki. Miasto, w bardzo wielu punktach pokryte jest li嗆mi w r騜nym stopniu rozk豉du. Zale積ie od pogody, albo wiruj unoszone podmuchami wiatru, albo, po d逝窺zych opadach, kt鏎e mamy od kilku dni, zalegaj na chodnikach, przy kraw篹nikach, na skwerach. A przecie tak niewiele trzeba, aby by這 czy軼iej, 豉dniej... ■ Sp這n掖 punkt gastronomiczny na promenadzie! 安iadkowie po瘸ru us造szeli huk. Zobacz film! ■ Na pomoc pogorzelcom z Kodr帳ka W domu pa雟twa Pi徠kowskich wybuch po瘸r, kt鏎y pozbawi ich ca貫go dorobku. Z ogniem, kt鏎y wybuch rano, walczy這 7 zast瘼闚 Stra篡 Po瘸rnej, jednak po ugaszeniu zosta這 tylko pogorzelisko. Pa雟two Pi徠kowscy zdo豉li opu軼i p這n帷y dom, lecz nie zd捫yli zabra ze sob niczego - uciekli z po瘸ru w pi瘸mach. 疾by zn闚 mogli zamieszka pod w豉snym dachem, trzeba przeprowadzi gruntowny remont ca貫go domu, kupi meble i sprz皻y, kt鏎e sp這n窸y. Konieczna jest wymiana wszystkich drzwi, okien, pod堯g, trzeba sku tynki i po這篡 je od nowa, wymalowa, wymieni instalacj elektryczn i wiele innych rzeczy. Dlatego zosta豉 zorganizowana akcja zbierania pieni璠zy na rzecz pogorzelc闚 z Kodr帳ka, liczy si ka盥a z這t闚ka, nie b康幟y oboj皻ni wobec tej tragedii. https://zrzutka.pl/jmufu4 ■