POGODA

Reklama


Wydarzenia

Dr J霩ef Pluci雟ki • 字oda [14.09.2011, 14:06:14] • 安inouj軼ie

M造ny i m造narze znad 安iny (1)

M造ny i m造narze znad 安iny (1)

Prawdopodobny wygl康 najstarszego wiatraka znad 安iny.(fot. Archiwum )

Ukszta速owanie wyspy Uznam, usianej pag鏎kami i wzniesieniami i z racji nadmorskiego po這瞠nia nawiedzanej silnymi wiatrami spowodowa這 瞠 ju od XVII wieku w jej krajobraz wpisane by造 m造ny wiatrowe nazywane wiatrakami. W niekt鏎ych wioskach znajdowa造 si nieraz dwa lub wi璚ej wiatrak闚 stanowi帷ych nap璠 dla kamieni m造雟kich lub te pompuj帷ych wod. Wraz z rozwojem techniki, na prze這mie XIX i XX wieku wiatraki powoli znika造 z krajobrazu wyspy Uznam. Do dzisiaj pozosta這 ich jeszcze kilkana軼ie. Co wi璚ej nasi zachodni s御iedzi w niekt鏎ych miejscowo軼iach ( np. w Neppermin ) rekonstruuj rozebrane ju wiatraki.

W dziejach naszego miasta istnia這 tak瞠 kilka tych malowniczych budowli. W opisach miasta z pocz徠k闚 XIX wieku znajdujemy stwierdzenie, 瞠 安inouj軼ie wygl康em swym przypomina這 bardziej holendersk mie軼in ni przeci皻ne pomorskie miasto. Dominowa造 tu bowiem parterowe domki otoczone ukwieconymi ogr鏚kami, z 豉weczkami na przyzbie. Nie by這 mur闚 obronnych i baszt, natomiast by這 kilka wiatrak闚. Ich liczba, na 闚czesnym obszarze miasta, w pewnych okresach dochodzi豉 do pi璚iu jednocze郾ie funkcjonuj帷ych. Uwieczniano to na wielu wizerunkach z tamtego okresu.

M造ny i m造narze znad 安iny (1)

Panorama 安inouj軼ia z widocznymi wiatrakami. Staloryt Rosm酲ler’a, 1837 r.(fot. Archiwum )

M造narskie rzemios這 posiada這 w闚czas rang wyj徠kow. Nie zaliczali si oni do wolnych rzemie郵nik闚, ale byli swego rodzaju urz璠nikami. Posiadali okre郵one przepisami przywileje i powinno軼i, a mieszka鎍y poszczeg鏊nych miejscowo軼i, mogli dokonywa przemia逝, tylko w wyznaczonym m造nie. System rozlicze m造narza z w豉軼icielem gruntu, na kt鏎ym stawiano m造n, by dosy skomplikowany, ale w zasadzie zaj璚ie to nale瘸這 do bardziej lukratywnych. Na terenie obecnego 安inouj軼ia m造narze p豉cili pocz徠kowo dzier瘸w kr鏊ewskiemu fiskusowi, a nast瘼nie, po 1765 roku, kiedy to osada uzyska豉 prawa miejskie, samorz康owi miejskiemu. Poniewa op豉ty wnoszone przez m造narzy stanowi造 w bud瞠cie miasta istotn pozycj, gmina przez pierwsze dziesi璚iolecia bardzo ch皻nie przekazywa豉 w m造narski pacht liczne wydmowe, nieos這ni皻e pag鏎ki i wydawa豉 koncesje na prowadzenie m造n闚.

M造ny i m造narze znad 安iny (1)

Usytuowanie pierwszego 鈍inoujskiego m造na na planie z XVIII w.(fot. Archiwum )

Pierwszy, najstarszy 鈍inoujski wiatrak, rozpocz皻o stawia w pocz徠kach 1749 roku a wi璚 jeszcze przed powstaniem miasta. Wcze郾iej miejscowi rolnicy zamieszkuj帷y w male鎥iej wioseczce Westswine, dokonywali przemia堯w w Kamminke. Tamtejszy m造narz gor帷o wi璚 protestowa przeciw powstawaniu konkurencji, 郵帷 skargi nawet do samego Berlina. Mimo tego, w rejonie dzisiejszego targowiska miejskiego przy ul. Steyera, w 1750 roku kr璚i si zacz窸y 鄉ig豉 pierwszego, 鈍inoujskiego wiatraka. W闚czas by這 to nadbrze積e pustkowie, na kt鏎ych hula造 wiatry, nie zak堯cone 瘸dn budowl czy wysok ro郵inno軼i. Jak wi瘯szo嗆 podobnych konstrukcji w tym rejonie Pomorza, by to wiatrak typu holenderskiego. Podstawa jego by豉 nieruchoma natomiast obrotow, z mo磧iwo軼i ustawienia 鄉igie do kierunku, by豉 g這wica. Z up造wem lat wiatrak 闚 zmienia kilkakrotnie w豉軼icieli, kt鏎zy zawzi璚ie procesowali si o wysoko嗆 p豉conej dzier瘸wy. W 1850 spotka go los zwyczajny dla wielu m造n闚 - spali si. W tym miejscu nieco p騧niej zbudowano najpierw m造n parowy a potem tartak.
Wobec rosn帷ego zapotrzebowania, w 1755 roku rozpocz皻o budow nowego m造na, niemal w obecnym centrum miasta, a mianowicie u zbiegu dzisiejszych ulic Chrobrego i Armii Krajowej. W闚czas by這 to bezpo鈔ednie s御iedztwo portu. Od 1767 roku w豉da nim m造narz Johann K霵ig, kt鏎y zas造n掖 nie tyle z m造narskiego kunsztu, ile z wyj徠kowego pieniactwa. Procesowa si on m.in. z Zarz康em Miasta, w zwi您ku z budow w latach 1804 - 1805 鈍inoujskiego ratusza, jak te z niezwykle wp造wowym nawet na kr鏊ewskim dworze, senatorem Krause. Wed逝g m造narza, ratusz jak i stawiane po s御iedzku domy mieszkalne, zabiera mia造 wiatr, niezb璠ny do poruszania m造雟kich 鄉igie a zatem i kamieni. Narazi si tym miejscowym notablom i to bardzo. Gdy w 1816 r. m造n spali si, nie uzyska on ju zgody na jego odbudow. Oficjalnie, by nie utrudnia komunikacji ulicznej. Albowiem w豉dza, tak dawniej jak i teraz, zawsze pretekst znajdzie by uciszy krn帳rnego obywatela.

M造ny i m造narze znad 安iny (1)

. M造n K霵iga, na rogu obecnych ulic Armii Krajowej i Chrobrego. Fragment planu z Archiwum Pa雟twowego w Szczecinie.(fot. Archiwum )

Jeszcze jeden 鈍inoujski wiatrak zosta wzniesiony w 1788 roku, r闚nie przez wspomnianego wy瞠j K霵iga, w pobli簑 obecnego Kapitanatu Portu. By to tak瞠 wiatrak typu holenderskiego. Zmienia on w豉軼icieli kilkakrotnie, a 1819 roku spali si.

M造ny i m造narze znad 安iny (1)

Okaza造 wiatrak w pobli簑 obecnego Kapitanatu Portu. Staloryt Rosm酲ler’a, 1835 r. (fot. Archiwum )

Podejmowane przez kolejnych w豉軼icieli pr鏏y odbudowy m造na, nie powiod造 si. Sprzeciw stawiali s御iedzi, dla kt鏎ych blisko嗆 wiatraka oznacza豉 zakaz budowy wy窺zych ni parterowe budynk闚 co wynika這 z 闚czesnych przepis闚. Pr鏏y jego odbudowy ju nie podj皻o i wkr鏒ce, w miejscu tym stan掖 budynek mieszkalny. O innych, zapisanych w dziejach miasta wiatrakach napisz w odcinku nast瘼nym.

廝鏚這: www.iswinoujscie.pl


komentarzy: 17, skomentuj, drukuj, udost瘼nij

Twoim Zdaniem

Dodaj Komentarz

Dodaj帷 komentarz akceptujesz
Regulamin oraz Polityk prywatno軼i.

Zauwa篡貫 b陰d lub komentarz niezgodny z regulaminem?
 
Ogl康asz 1-17 z 17

Go嗆 • Niedziela [25.09.2011, 22:28:59] • [IP: 80.245.178.**]

wi璚ej fotek ze starego miasta, please!

PaSo • 字oda [21.09.2011, 22:01:40] • [IP: 46.115.23.***]

Panie Doktorze!Martwimy si. Czekamy ju 9-ty dzie na kolejny artyku. Mam nadzieje ze wszystko OK-bo kto nam b璠zie opisywa historie naszego Swinoujscia. Pozdrawiam.

tubylec • Pi徠ek [16.09.2011, 21:14:41] • [IP: 87.207.164.***]

Do go軼ia z 13.oo, jestem zainteresowany zdj璚iami lotniczymi. Teraz mieszkam daleko naszego miasta, mo瞠 jest jaki spos鏏 uzyska takie zdj璚ia (interesuje mnie ma造 fragment miasta)?

Go嗆 • Pi徠ek [16.09.2011, 13:34:24] • [IP: 80.245.180.**]

w Przytorze by造 dwa pierwsze od 鈍inoujskich

Go嗆 • Pi徠ek [16.09.2011, 13:00:05] • [IP: 80.54.123.**]

posiadam rowniez 822 zdjecia lotnicze swinoujscia i okolic (twierdze, baterie i inne) z lat 42 43 44 45 jesli ktos chetny poogladac i omowic fotografie mozna sie spotkac

Go嗆 • Pi徠ek [16.09.2011, 11:01:06] • [IP: 80.54.123.**]

cmentarz ruskich zolnierzy?? mylisz sie

Go嗆 • Pi徠ek [16.09.2011, 10:03:53] • [IP: 80.54.123.**]

na przed逝瞠niu ul Konopnickiej byly budynki koszarowe, mam pare map swinoujscia gg28845507

Go嗆 • Pi徠ek [16.09.2011, 10:01:45] • [IP: 83.21.231.***]

Czwartek [15.09.2011, 11:11]  [IP: 31.63.195.*** Wille oficer闚 to mo瞠 zbyt du穎 powiedziane, tam by stary cmentarz o ile si nie myl ruskich 穎軟ierzy.

Go嗆 • Pi徠ek [16.09.2011, 09:36:32] • [IP: 83.21.231.***]

czy wie kto sk康 mog 軼i庵n望 star map 安inouj軼ia?

Andrzej • Czwartek [15.09.2011, 13:37:33] • [IP: 195.117.222.***]

Dzi瘯uj Panie Doktorze za kolejny 鈍ietny artyku, jestem pe貫n uznania.Pozdrawiam.Andrzej.

Go嗆 • Czwartek [15.09.2011, 12:55:48] • [IP: 217.97.193.***]

11:11] • [IP: 31.63.195.***]: o il si nie myl to przy tej alei sta造 wille oficer闚...

Ogre • Czwartek [15.09.2011, 11:11:13] • [IP: 31.63.195.***]

A mo瞠 co o przed逝瞠niu ul.Konopnickiej - tam jest stara aleja, a po bokach s jeszcze ruiny po jaki budynkach i s tam leje po bombach.

Go嗆 • Czwartek [15.09.2011, 10:48:32] • [IP: 217.97.193.***]

Pali造 si bo ca貫 by造 z suchego drewna, pe軟e py逝, a o鈍ietlane by造 lampami naftowymi. Po瘸r by wy陰cznie kwesti czasu.

Go嗆 • 字oda [14.09.2011, 23:01:55] • [IP: 178.180.29.***]

Ja znowu chcia bym si dowiedzie co znajdowa這 si obok mostu id帷ego w stron portu, s tam posadzone stare kasztanowce w rz璠zie.

Warszowiak • 字oda [14.09.2011, 20:26:51] • [IP: 83.21.136.***]

Panie Doktorze, dzi瘯uj za 鈍ietny tekst. Chcia豚ym zapyta czy posiada Pan (w cyfrowej formie) przedwojenne mapy Warszowa lub Ognicy? Szalenie chcia豚ym dowiedzie si co mie軼i這 si na bagnach le膨cych dzi za stacj kolejow. Pono istnia豉 tam posiad這嗆 z dworem i obszernymi stawami rybnymi. W latach 60 sta造 jeszcze resztki tego dworku. Wie Pan co na ten temat? K豉niam si nisko i pozdrawiam.

Go嗆 • 字oda [14.09.2011, 16:38:27] • [IP: 92.42.112.***]

Gdzie wiatraki tam monety :D

Wr鏏elek Elemelek • 字oda [14.09.2011, 14:36:32] • [IP: 31.63.235.***]

To co te wiatraki tak si pali造? Czy瘺y konkurencja nie 酥i?

Ogl康asz 1-17 z 17
■ Wiesz o czym o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wy郵ij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czym o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wy郵ij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czym o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wy郵ij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czym o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wy郵ij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czym o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wy郵ij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czym o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wy郵ij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czym o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wy郵ij mms na numer 602 657 344
■ Terminal kontenerowy do poprawki. Naruszono lub zignorowano szereg przepis闚. Podczas podejmowania decyzji o lokalizacji terminala kontenerowego w 安inouj軼iu naruszono lub pomini皻o szereg przepis闚. Ca趾owicie zignorowano kwesti m.in. interesu mieszka鎍闚, uci捫liwo軼i, kt鏎e odczuje lokalna spo貫czno嗆, ale tak瞠 bezpiecze雟twa pa雟twa w sytuacji, gdy inwestycja powstaje w s御iedztwie terminala LNG. 安inoujski samorz康 chce naprawi te b喚dy i odwo豉 si od wspomnianej decyzji Adama Rudawskiego, wojewody zachodniopomorskiego. Dzia豉nia podj皻o w szeroko poj皻ym interesie spo貫cznym, w nadziei, 瞠 g這s samorz康u w ko鎍u zostanie wys逝chany i uwzgl璠niony. Nie by這 konsultacji, referendum, rzetelnych opracowa… ■ Druga edycja "Rozta鎍zonych wysp" pod patronatem honorowym Prezydenta Miasta 安inouj軼ie zn闚 przynios豉 niezapomniane chwile. Ponad 200 tancerzy z r騜nych region闚 zaprezentowa這 swoje umiej皻no軼i, w tym zespo造 z Dance Studio Paa Szczecin, Good Dance Academy Dobra, Strefy Ruchu Dagmara B豉szczak Nowogard oraz lokalne kluby Atu i 8 Flotylli Obrony Wybrze瘸. Dla wielu m這dych tancerzy by豉 to pierwsza okazja do wyst瘼u przed publiczno軼i, co wzbudza這 wyj徠kowe emocje w鈔鏚 ich rodzic闚. Najlepsze zespo造, kt鏎e zdoby造 nagrody Grand Prix, to Dance Studio Paa, Good Dance Academy oraz Studio Ta鎍a "Etiuda". Sponsorem nagr鏚 by豉 Sp馧dzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko-W豉sno軼iowa „S這wianin” w 安inouj軼iu. Organizacja tego wydarzenia by豉 mo磧iwa dzi瘯i zaanga穎waniu wielu os鏏. Serdecznie dzi瘯ujemy trenerom Agacie Midzie, Marcie Zienkiewicz oraz rodzicom tancerzy za ich wsparcie. Specjalne podzi瘯owania sk豉damy Pani Prezydent Joannie Agatowskiej za jej obecno嗆 i wsparcie ■ Nowi zast瘼cy: Joanna Agatowska b璠zie mia豉 dw鏂h zast瘼c闚. Zast瘼c do spraw spo貫cznych b璠zie pan Roman Kucierski, zast瘼c do spraw inwestycyjnych b璠zie pan Arkadiusz Mazepa. Natomiast sekretarzem miasta zostanie pan Pawe Juras ■ Ryszard Teterycz Przewodnicz帷ym Rady Miasta 安inouj軼ia ! Nowy przewodnicz帷y by jedynym zg這szonym kandydatem. Popar這 go 19 radnych. 2 by這 przeciw ■ 21 nowych radnych Rady Miasta 安inouj軼ie odebra這 za鈍iadczenia o wyborze oraz uroczy軼ie z這篡這 郵ubowanie. W鈔鏚 nich jest wielu spo貫cznik闚. Na tej samej sesji nowa prezydent 安inouj軼ia Joanna Agatowska z這篡豉 郵ubowanie i formalnie obj窸a urz康. ■ Na poniedzia貫k 6 maja 2024r. Komisarz Wyborczy w Szczecinie zwo豉 I sesj Rady Miasta 安inouj軼ie IX kadencji. Obrady odb璠 si w sali numer 315 Miejskiego Domu Kultury przy ulicy Wojska Polskiego 1/5. Pocz徠ek o godzinie 10.00. Porz康ek obrad 1. Otwarcie inauguracyjnej sesji rady. 2. Wr璚zenie za鈍iadcze o wyborze na radnego. 3. Z這瞠nie 郵ubowania przez radnych. 4. Stwierdzenie kworum i przyj璚ie porz康ku obrad. 5. Wyb鏎 przewodnicz帷ego rady. 6. Wr璚zenie za鈍iadczenia o wyborze na Prezydenta Miasta 安inouj軼ie. 7. Z這瞠nie 郵ubowania przez prezydenta. 8. Zako鎍zenie obrad ■ Joanna Agatowska Prezydentem 安inouj軼ia w I turze! To historyczne zwyci瘰two! Oczywi軼ie musi by potwierdzone oficjalnymi danymi z PKW ale na podstawie protoko堯w z 27 komisji wyborczych w 安inouj軼iu Joanna Agatowska w mistrzowskim stylu pokona豉 trzech swoich konkurent闚 i w I turze zosta豉 prezydentem 安inouj軼ia! ■ Ostateczne rozliczenie tunelu nie zosta這 jeszcze dokonane. Nast徙i po wydaniu 安iadectwa Wykonania, co spodziewane jest ok. wrze郾ia br. Roszczenia obu stron w zwi您ku z prowadzonymi mediacjami s obj皻e tajemnic mediacji - t逝maczy Jaros豉w Jaz Rzecznik Prasowy Prezydenta Miasta 安inouj軼ie ■