POGODA

Reklama


Wydarzenia

Dr J霩ef Pluci雟ki • 字oda [14.09.2011, 14:06:14] • 安inouj軼ie

M造ny i m造narze znad 安iny (1)

M造ny i m造narze znad 安iny (1)

Prawdopodobny wygl康 najstarszego wiatraka znad 安iny.(fot. Archiwum )

Ukszta速owanie wyspy Uznam, usianej pag鏎kami i wzniesieniami i z racji nadmorskiego po這瞠nia nawiedzanej silnymi wiatrami spowodowa這 瞠 ju od XVII wieku w jej krajobraz wpisane by造 m造ny wiatrowe nazywane wiatrakami. W niekt鏎ych wioskach znajdowa造 si nieraz dwa lub wi璚ej wiatrak闚 stanowi帷ych nap璠 dla kamieni m造雟kich lub te pompuj帷ych wod. Wraz z rozwojem techniki, na prze這mie XIX i XX wieku wiatraki powoli znika造 z krajobrazu wyspy Uznam. Do dzisiaj pozosta這 ich jeszcze kilkana軼ie. Co wi璚ej nasi zachodni s御iedzi w niekt鏎ych miejscowo軼iach ( np. w Neppermin ) rekonstruuj rozebrane ju wiatraki.

W dziejach naszego miasta istnia這 tak瞠 kilka tych malowniczych budowli. W opisach miasta z pocz徠k闚 XIX wieku znajdujemy stwierdzenie, 瞠 安inouj軼ie wygl康em swym przypomina這 bardziej holendersk mie軼in ni przeci皻ne pomorskie miasto. Dominowa造 tu bowiem parterowe domki otoczone ukwieconymi ogr鏚kami, z 豉weczkami na przyzbie. Nie by這 mur闚 obronnych i baszt, natomiast by這 kilka wiatrak闚. Ich liczba, na 闚czesnym obszarze miasta, w pewnych okresach dochodzi豉 do pi璚iu jednocze郾ie funkcjonuj帷ych. Uwieczniano to na wielu wizerunkach z tamtego okresu.

M造ny i m造narze znad 安iny (1)

Panorama 安inouj軼ia z widocznymi wiatrakami. Staloryt Rosm酲ler’a, 1837 r.(fot. Archiwum )

M造narskie rzemios這 posiada這 w闚czas rang wyj徠kow. Nie zaliczali si oni do wolnych rzemie郵nik闚, ale byli swego rodzaju urz璠nikami. Posiadali okre郵one przepisami przywileje i powinno軼i, a mieszka鎍y poszczeg鏊nych miejscowo軼i, mogli dokonywa przemia逝, tylko w wyznaczonym m造nie. System rozlicze m造narza z w豉軼icielem gruntu, na kt鏎ym stawiano m造n, by dosy skomplikowany, ale w zasadzie zaj璚ie to nale瘸這 do bardziej lukratywnych. Na terenie obecnego 安inouj軼ia m造narze p豉cili pocz徠kowo dzier瘸w kr鏊ewskiemu fiskusowi, a nast瘼nie, po 1765 roku, kiedy to osada uzyska豉 prawa miejskie, samorz康owi miejskiemu. Poniewa op豉ty wnoszone przez m造narzy stanowi造 w bud瞠cie miasta istotn pozycj, gmina przez pierwsze dziesi璚iolecia bardzo ch皻nie przekazywa豉 w m造narski pacht liczne wydmowe, nieos這ni皻e pag鏎ki i wydawa豉 koncesje na prowadzenie m造n闚.

M造ny i m造narze znad 安iny (1)

Usytuowanie pierwszego 鈍inoujskiego m造na na planie z XVIII w.(fot. Archiwum )

Pierwszy, najstarszy 鈍inoujski wiatrak, rozpocz皻o stawia w pocz徠kach 1749 roku a wi璚 jeszcze przed powstaniem miasta. Wcze郾iej miejscowi rolnicy zamieszkuj帷y w male鎥iej wioseczce Westswine, dokonywali przemia堯w w Kamminke. Tamtejszy m造narz gor帷o wi璚 protestowa przeciw powstawaniu konkurencji, 郵帷 skargi nawet do samego Berlina. Mimo tego, w rejonie dzisiejszego targowiska miejskiego przy ul. Steyera, w 1750 roku kr璚i si zacz窸y 鄉ig豉 pierwszego, 鈍inoujskiego wiatraka. W闚czas by這 to nadbrze積e pustkowie, na kt鏎ych hula造 wiatry, nie zak堯cone 瘸dn budowl czy wysok ro郵inno軼i. Jak wi瘯szo嗆 podobnych konstrukcji w tym rejonie Pomorza, by to wiatrak typu holenderskiego. Podstawa jego by豉 nieruchoma natomiast obrotow, z mo磧iwo軼i ustawienia 鄉igie do kierunku, by豉 g這wica. Z up造wem lat wiatrak 闚 zmienia kilkakrotnie w豉軼icieli, kt鏎zy zawzi璚ie procesowali si o wysoko嗆 p豉conej dzier瘸wy. W 1850 spotka go los zwyczajny dla wielu m造n闚 - spali si. W tym miejscu nieco p騧niej zbudowano najpierw m造n parowy a potem tartak.
Wobec rosn帷ego zapotrzebowania, w 1755 roku rozpocz皻o budow nowego m造na, niemal w obecnym centrum miasta, a mianowicie u zbiegu dzisiejszych ulic Chrobrego i Armii Krajowej. W闚czas by這 to bezpo鈔ednie s御iedztwo portu. Od 1767 roku w豉da nim m造narz Johann K霵ig, kt鏎y zas造n掖 nie tyle z m造narskiego kunsztu, ile z wyj徠kowego pieniactwa. Procesowa si on m.in. z Zarz康em Miasta, w zwi您ku z budow w latach 1804 - 1805 鈍inoujskiego ratusza, jak te z niezwykle wp造wowym nawet na kr鏊ewskim dworze, senatorem Krause. Wed逝g m造narza, ratusz jak i stawiane po s御iedzku domy mieszkalne, zabiera mia造 wiatr, niezb璠ny do poruszania m造雟kich 鄉igie a zatem i kamieni. Narazi si tym miejscowym notablom i to bardzo. Gdy w 1816 r. m造n spali si, nie uzyska on ju zgody na jego odbudow. Oficjalnie, by nie utrudnia komunikacji ulicznej. Albowiem w豉dza, tak dawniej jak i teraz, zawsze pretekst znajdzie by uciszy krn帳rnego obywatela.

M造ny i m造narze znad 安iny (1)

. M造n K霵iga, na rogu obecnych ulic Armii Krajowej i Chrobrego. Fragment planu z Archiwum Pa雟twowego w Szczecinie.(fot. Archiwum )

Jeszcze jeden 鈍inoujski wiatrak zosta wzniesiony w 1788 roku, r闚nie przez wspomnianego wy瞠j K霵iga, w pobli簑 obecnego Kapitanatu Portu. By to tak瞠 wiatrak typu holenderskiego. Zmienia on w豉軼icieli kilkakrotnie, a 1819 roku spali si.

M造ny i m造narze znad 安iny (1)

Okaza造 wiatrak w pobli簑 obecnego Kapitanatu Portu. Staloryt Rosm酲ler’a, 1835 r. (fot. Archiwum )

Podejmowane przez kolejnych w豉軼icieli pr鏏y odbudowy m造na, nie powiod造 si. Sprzeciw stawiali s御iedzi, dla kt鏎ych blisko嗆 wiatraka oznacza豉 zakaz budowy wy窺zych ni parterowe budynk闚 co wynika這 z 闚czesnych przepis闚. Pr鏏y jego odbudowy ju nie podj皻o i wkr鏒ce, w miejscu tym stan掖 budynek mieszkalny. O innych, zapisanych w dziejach miasta wiatrakach napisz w odcinku nast瘼nym.

廝鏚這: www.iswinoujscie.pl


komentarzy: 17, skomentuj, drukuj, udost瘼nij

Twoim Zdaniem

Dodaj Komentarz

Dodaj帷 komentarz akceptujesz
Regulamin oraz Polityk prywatno軼i.

Zauwa篡貫 b陰d lub komentarz niezgodny z regulaminem?
 
Ogl康asz 1-17 z 17

Wr鏏elek Elemelek • 字oda [14.09.2011, 14:36:32] • [IP: 31.63.235.***]

To co te wiatraki tak si pali造? Czy瘺y konkurencja nie 酥i?

Go嗆 • 字oda [14.09.2011, 16:38:27] • [IP: 92.42.112.***]

Gdzie wiatraki tam monety :D

Warszowiak • 字oda [14.09.2011, 20:26:51] • [IP: 83.21.136.***]

Panie Doktorze, dzi瘯uj za 鈍ietny tekst. Chcia豚ym zapyta czy posiada Pan (w cyfrowej formie) przedwojenne mapy Warszowa lub Ognicy? Szalenie chcia豚ym dowiedzie si co mie軼i這 si na bagnach le膨cych dzi za stacj kolejow. Pono istnia豉 tam posiad這嗆 z dworem i obszernymi stawami rybnymi. W latach 60 sta造 jeszcze resztki tego dworku. Wie Pan co na ten temat? K豉niam si nisko i pozdrawiam.

Go嗆 • 字oda [14.09.2011, 23:01:55] • [IP: 178.180.29.***]

Ja znowu chcia bym si dowiedzie co znajdowa這 si obok mostu id帷ego w stron portu, s tam posadzone stare kasztanowce w rz璠zie.

Go嗆 • Czwartek [15.09.2011, 10:48:32] • [IP: 217.97.193.***]

Pali造 si bo ca貫 by造 z suchego drewna, pe軟e py逝, a o鈍ietlane by造 lampami naftowymi. Po瘸r by wy陰cznie kwesti czasu.

Ogre • Czwartek [15.09.2011, 11:11:13] • [IP: 31.63.195.***]

A mo瞠 co o przed逝瞠niu ul.Konopnickiej - tam jest stara aleja, a po bokach s jeszcze ruiny po jaki budynkach i s tam leje po bombach.

Go嗆 • Czwartek [15.09.2011, 12:55:48] • [IP: 217.97.193.***]

11:11] • [IP: 31.63.195.***]: o il si nie myl to przy tej alei sta造 wille oficer闚...

Andrzej • Czwartek [15.09.2011, 13:37:33] • [IP: 195.117.222.***]

Dzi瘯uj Panie Doktorze za kolejny 鈍ietny artyku, jestem pe貫n uznania.Pozdrawiam.Andrzej.

Go嗆 • Pi徠ek [16.09.2011, 09:36:32] • [IP: 83.21.231.***]

czy wie kto sk康 mog 軼i庵n望 star map 安inouj軼ia?

Go嗆 • Pi徠ek [16.09.2011, 10:01:45] • [IP: 83.21.231.***]

Czwartek [15.09.2011, 11:11]  [IP: 31.63.195.*** Wille oficer闚 to mo瞠 zbyt du穎 powiedziane, tam by stary cmentarz o ile si nie myl ruskich 穎軟ierzy.

Go嗆 • Pi徠ek [16.09.2011, 10:03:53] • [IP: 80.54.123.**]

na przed逝瞠niu ul Konopnickiej byly budynki koszarowe, mam pare map swinoujscia gg28845507

Go嗆 • Pi徠ek [16.09.2011, 11:01:06] • [IP: 80.54.123.**]

cmentarz ruskich zolnierzy?? mylisz sie

Go嗆 • Pi徠ek [16.09.2011, 13:00:05] • [IP: 80.54.123.**]

posiadam rowniez 822 zdjecia lotnicze swinoujscia i okolic (twierdze, baterie i inne) z lat 42 43 44 45 jesli ktos chetny poogladac i omowic fotografie mozna sie spotkac

Go嗆 • Pi徠ek [16.09.2011, 13:34:24] • [IP: 80.245.180.**]

w Przytorze by造 dwa pierwsze od 鈍inoujskich

tubylec • Pi徠ek [16.09.2011, 21:14:41] • [IP: 87.207.164.***]

Do go軼ia z 13.oo, jestem zainteresowany zdj璚iami lotniczymi. Teraz mieszkam daleko naszego miasta, mo瞠 jest jaki spos鏏 uzyska takie zdj璚ia (interesuje mnie ma造 fragment miasta)?

PaSo • 字oda [21.09.2011, 22:01:40] • [IP: 46.115.23.***]

Panie Doktorze!Martwimy si. Czekamy ju 9-ty dzie na kolejny artyku. Mam nadzieje ze wszystko OK-bo kto nam b璠zie opisywa historie naszego Swinoujscia. Pozdrawiam.

Go嗆 • Niedziela [25.09.2011, 22:28:59] • [IP: 80.245.178.**]

wi璚ej fotek ze starego miasta, please!

Ogl康asz 1-17 z 17
■ Wiesz o czym o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wy郵ij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czym o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wy郵ij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czym o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wy郵ij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czym o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wy郵ij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czym o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wy郵ij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czym o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wy郵ij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czym o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wy郵ij mms na numer 602 657 344
■ We wtorkow noc dosz這 do wyj徠kowo 鄉ia貫go skoku na punkty sprzeda篡 papieros闚. W豉mywacze to prawdopodobnie obywatele Niemiec. S ju w r瘯ach policji ■ Uda這 si nam dotrze do bulwersuj帷ych informacji na temat marynarzy z 12. Dywizjonu Tra這wc闚 nale膨cej do 8. FOW. Z naszych ustale wynika, 瞠 czterech bosman闚, dw鏂h w czynnej s逝瘺ie i dw鏂h znajduj帷ych si w rezerwie, czerpa這 prywatny doch鏚 z mienia nale膨cego do wojska! 皋軟ierze na w豉sn r瘯 dysponowali paliwem, smarami i olejami hydraulicznymi! ■ A jednak! Niemcy zawieszaj podwy磬i kurtaxe po swojej stronie wyspy Uznam. Od kwietnia op豉ta mia豉 wzrosn望 z 2,70 na 3,90 euro za dzie. Dla wielu 鈍inouj軼ian to szok. Spora cz窷 mieszka鎍闚 je寮zi przecie do Niemiec na zakupy, do aptek, na spacery lub przeja盥磬i rowerowe. S te rodzice, kt鏎ych dzieci chodz do niemieckich szk馧 i przedszkoli. Teraz mog spa spokojnie. Po spotkaniu przedstawicieli samorz康u i 安inoujskiej Organizacji Turystycznej z niemieck bran膨 turystyczn i samorz康owcami z wyspy Uznam uda這 si przekona s御iad闚 do zawieszenia podwy磬i. ■ Reklama: Skupuje waluty wycofane z obiegu!!! tel 504-274-604 ■ M篹czyzna um闚i si z nieletni. Na szcz窷cie o sprawie dowiedzia si rodzic i zapobieg spotkaniu z dzieckiem. Rodzic z pomoc innych os鏏 zatrzymali m篹czyzn i wezwali policj ■ Pragniemy poinformowa, 瞠 w weekend na przeprawie miejskiej b璠 p造wa造 dwa promy. Jednocze郾ie przypominamy, 瞠 dla mieszka鎍闚 dost瘼ne s obie przeprawy, zach璚amy do sprawdzenia kolejek na kamerach zanim udamy si w podr騜 ■ Od 1 lutego w 安inouj軼iu dzia豉 stacja dializ. Po tym, jak pod koniec ubieg貫go roku z prowadzenia stacji zrezygnowa豉 prywatna firma, pacjenci musieli doje盥瘸 do najbli窺zej jednostki w Szczecinie ■ Zanim w tunelu pod 安in pojad samochody, w豉dze miasta chc zaprosi mieszka鎍闚 do podwodnego spaceru pomi璠zy wyspami. Nie znamy jeszcze terminu tej przechadzki. Prezydent 安inouj軼ia konsultuje dat z wykonawc tunelu ■ Na skrzy穎waniu ulic Grunwaldzkiej i Nowokarsiborskiej nie b璠zie ronda lecz skrzy穎wanie z sygnalizacj 鈍ietln ■ Od najbli窺zego pi徠ku, 27 stycznia wznawia dzia豉lno嗆 stacja dializ w 安inouj軼iu ■ Kiedy 8 lat temu przygotowywana by豉 dokumentacja projektowa przebudowy ulicy Wojska Polskiego na odcinku od ulicy Le鄉iana do ulicy Matejki projektant uwzgl璠ni zatoczk dla przystanku autobusowego przy ul. Wojska Polskiego vis’a vis Urz璠u Miasta (budynek12). Przystanek powsta, ale nie taki jak przewidywa projekt. Mia豉 by zatoka autobusowa a wyszed przystanek przychodnikowy, kt鏎y przy okazji blokuje ruch samochod闚. Czy to przypadek, nie s康z... Konia z rz璠em wi璚 temu kto wyt逝maczy dlaczego w tak newralgicznym miejscu autobusy miejskie nie mog schowa si spokojnie w zatoczce przy jezdni. Powstaje wi璚 pytanie kto zdecydowa i zmieni na gorsze rozwi您anie ■ Dramatyczny wypadek na S3 w pobli簑 Skwierzyny. W zderzeniu kampera z wojskow ci篹ar闚k zgin掖 44 - letni mieszkaniec 安inouj軼ia i jego 10 - letnia c鏎ka ■ Tragiczny wypadek wydarzy si na S3 w pobli簑 miejscowo軼i Skwierzyna w wojew鏚ztwie lubuskim na drodze prowadz帷ej do Zielonej G鏎y. W zderzeniu kampera z wojskow ci篹ar闚k ameryka雟kiej armii zgin瘭i na miejscu 44 – letni mieszkaniec 安inouj軼ia i jego 10 – letnia c鏎ka. Zdj璚ia z miejsca wypadku s wstrz御aj帷e. Wida na nich, 瞠 po kamperze kt鏎ym podr騜owa造 ofiary wypadku zosta這 jedynie podwozie. 44 – latek by znanym nie tylko w 安inouj軼iu ale tak瞠 w ca貫j Polsce mi這郾ikiem i pasjonatem caravaningu ■ Wygl康a na to, 瞠 zesz這roczne li軼ie b璠 nam towarzyszy przez ca陰 zim. Dop鏦i nie rozwieje ich wiatr lub nie usun wiosenne porz康ki. Miasto, w bardzo wielu punktach pokryte jest li嗆mi w r騜nym stopniu rozk豉du. Zale積ie od pogody, albo wiruj unoszone podmuchami wiatru, albo, po d逝窺zych opadach, kt鏎e mamy od kilku dni, zalegaj na chodnikach, przy kraw篹nikach, na skwerach. A przecie tak niewiele trzeba, aby by這 czy軼iej, 豉dniej... ■ Sp這n掖 punkt gastronomiczny na promenadzie! 安iadkowie po瘸ru us造szeli huk. Zobacz film! ■ Na pomoc pogorzelcom z Kodr帳ka W domu pa雟twa Pi徠kowskich wybuch po瘸r, kt鏎y pozbawi ich ca貫go dorobku. Z ogniem, kt鏎y wybuch rano, walczy這 7 zast瘼闚 Stra篡 Po瘸rnej, jednak po ugaszeniu zosta這 tylko pogorzelisko. Pa雟two Pi徠kowscy zdo豉li opu軼i p這n帷y dom, lecz nie zd捫yli zabra ze sob niczego - uciekli z po瘸ru w pi瘸mach. 疾by zn闚 mogli zamieszka pod w豉snym dachem, trzeba przeprowadzi gruntowny remont ca貫go domu, kupi meble i sprz皻y, kt鏎e sp這n窸y. Konieczna jest wymiana wszystkich drzwi, okien, pod堯g, trzeba sku tynki i po這篡 je od nowa, wymalowa, wymieni instalacj elektryczn i wiele innych rzeczy. Dlatego zosta豉 zorganizowana akcja zbierania pieni璠zy na rzecz pogorzelc闚 z Kodr帳ka, liczy si ka盥a z這t闚ka, nie b康幟y oboj皻ni wobec tej tragedii. https://zrzutka.pl/jmufu4 ■