POGODA

Reklama


Wydarzenia

Dr Józef Pluciński • Poniedziałek [22.08.2011, 13:42:33] • Świnoujście

Latarniowce ( cz.1)

Latarniowce ( cz.1)

Latarniowiec zakotwiczony przy morskim szlaku. Ryc. XIX w. (fot. Archiwum autora )

Dotychczas zajmowaliśmy się historią świnoujskiej latarni morskiej. Oczywiście była ona i pozostaje dla nas, najbardziej znanym „morskim drogowskazem”, świetlnym znakiem nawigacyjnym.

Ale w naszym rejonie, mamy też wiele innych, tradycyjnych znaków, jak zakotwiczone na torze wodnym pławy, stojące na lądzie stawy świetlne i nabieżniki. Dla uprawiania bezpiecznej żeglugi, ludzie dopracowali się wielu rodzajów takich urządzeń. Wraz z rozwojem techniki, niektóre jednak odchodzą już do historii i stają się przedmiotem zainteresowania historyków, czy miłośników tradycji morskich. Tak stało się z rozpowszechnionymi niegdyś na wszystkich morzach latarniowcami. Nazwa ta odnosiła się do pływających nośników latarń nawigacyjnych, zakotwiczonych na określonej pozycji. Jest bowiem tak, że na otwartym morzu znajduje się wiele miejsc niebezpiecznych dla żeglugi, ze względu na mielizny, kamieniste rafy czy wraki. O niebezpieczeństwach tych ostrzegały, już to pławy świetlne, już to bardziej widoczne specjalne statki, zakotwiczone na martwych kotwicach w punkcie dokładnie określonym współrzędnymi geograficznymi. Instalowano na nich światła dużej mocy, będące zminiaturyzowanymi, pływającymi latarniami morskimi. Od innych statków różnią się sylwetką, charakterystycznym znakiem szczytowym oraz kolorem kadłuba z wypisaną na obu burtach nazwą. Latarniowce wyposażone są w latarnię morską, radiostację, radiolatarnię, urządzenia do nadawania sygnałów mgłowych oraz sprzęt do pomiarów meteorologicznych.

Latarniowce ( cz.1)

Angielski latarniowiec ustawiony u ujścia Tamizy w 1732 r. współczesna rycina. (fot. Archiwum autora )

Pierwszy tego typu statek ustawili naturalnie Anglicy w 1732 r. dla oznakowania drogi wodnej wiodącej do ujścia Tamizy. W ślad za nimi, w ciągu XVIII i XIX wieku, u ujścia większości wielkich rzek europejskich, na mieliznach Morza Północnego i Bałtyku, stanęły zakotwiczone, liczne „pływające latarnie morskie”, świecące nocą, podobnie jak właściwe latarnie morskie, światłem o określonej charakterystyce. Były to najczęściej niewielkie statki, długości 20 – 30 metrów, obsadzone załogą w liczbie 6 – 8 ludzi. Ponieważ latarniowce kotwiczono zwykle na akwenach posiadających kiepską opinię ze względu na częste sztormy, musiały one posiadać dużą dzielność morską i zdolność do podjęcia żeglugi w wypadku zerwania się łańcucha kotwicznego, do czego zresztą dochodziło dość często. Z reguły więc, stateczki posiadały 2-3 komplety mocnych żagli, były praktycznie niezatapialne, a załoga składała się z doświadczonych żeglarzy. Na akwenach spokojniejszych, takich jak Zalew Szczeciński, z reguły latarniowce były stateczkami mniejszymi, z 3 – 4 osobową załogą i parametrach technicznych, mniej wymagających pod względem bezpieczeństwa. By latarniowiec utrzymać na tej samej, utrwalonej na morskich mapach pozycji, konieczne było odpowiednie jego zakotwiczenie. Celowi temu służyły odpowiednio długi a mocne łańcuchy kotwiczne oraz ciężkie kotwice, najczęściej „grzybkowe”.

Latarniowce ( cz.1)

Kotwica „grzybkowa” służąca do kotwiczenia ciężkich pław i latarniowców. (fot. Archiwum autora )

Gdy napęd żaglowy na statkach zastępować zaczęto silnikami parowymi, a następnie spalinowymi, latarniowce były także wyposażane w nowocześniejsze środki napędu. Coraz powszechniej też, instalowano na nich agregaty prądotwórcze, zasilające latarnię. Doskonalono również zainstalowane na latarniowcach urządzenia świetlne, ich optykę, niezawodność i zasięg. Z czasem, poprzez wprowadzenie w szerszym zakresie automatyki, ograniczano liczebność załogi, albo wręcz całkowicie z nich rezygnowano. Te nieliczne latarniowce, które się do naszych czasów zachowały, w większości są już bezzałogowymi, w pełni zautomatyzowanymi statkami.

Latarniowce ( cz.1)

Budowa latarniowca – przekrój. (fot. Archiwum autora )

Tu nieco o technicznych problemach „pływających latań morskich”. Początkowo wyposażano je w niezbyt skomplikowane latarnie świecowe lub olejowe, podnoszone na maszcie czy olinowaniu. Ich światło było jednak widoczne tylko z niewielkiej odległości, a przy sztormie czy gwałtowanych opadach prawie wcale, stąd też następowały kolejne ich ulepszenia. Od 1830 wprowadzać zaczęto na latarniowcach, podnoszone na maszt tzw. „świetlne pierścienie”. Była to zmyślna konstrukcja w kształcie dużego koła, zbudowanego z połączonych ze sobą 12 parabolicznych reflektorów. I tu źródłem światła były lampy olejowe. Urządzenie to ważyło zwykle około 500 kg i codzienne jego opuszczanie, zapalanie i następnie podnoszenie, z pomocą całego systemu bloczków na top masztu, wymagało ciężkiej pracy kilku mężczyzn. Dla ułatwienia, z czasem ów pierścień, mocowano na maszcie „na sztywno”, a obsługujący go latarnik wspinał się na znajdującą się pod nim platforemkę. Wymagało to cyrkowych nieraz umiejętności obsługującego, szczególnie w czasie sztormu.

Latarniowce ( cz.1)

Załoga latarniowca podnosi na maszt „świetlny pierścień”. Ryc. XIX w. (fot. Archiwum autora )

Dalszy postęp w tej dziedzinie, doprowadził do instalowania na latarniowcach aparatów świetlnych Fresnel’a, podobnych jak w lądowych latarniach morskich, tyle że zminiaturyzowanych. Uprościło to ich obsługę, szczególnie, gdy na początku XX wieku instalowano w nich żarówki elektryczne.

Latarniowce ( cz.1)

Aparatura Fresnal’a na maszcie latarniowca, XX w. (fot. Archiwum autora )

Analogicznie, jak większość latarń morskich, światła latarniowców posiadły też charakterystyczny dla siebie, rozpoznawalny cykl świecenia. Osiągano go, przez zainstalowanie obracających się wokół źródła światła, przysłaniających je w pewnych odcinkach czasowych, blaszanych osłon. Napęd dla owych obrotowych osłon, tak jak w latarniach lądowych, stanowił mechanizm podobny do tego, jaki uruchamia zegary łańcuszkowe lub linkowe. Oczywiście, każdego dnia linkę napędową należało z pomocą korby, tam wysoko na maszcie nawijać na bęben. A kiedy się coś zepsuło, to nieraz noc całą, także wysoko na maszcie, pod aparatem świetlnym, siedział członek załogi latarniowca i ręczną korbą obracał ekrany, w tempie zgodnym z charakterystyką świateł. Z czasem i ten techniczny problem został rozwiązany, przez wprowadzenie silników elektrycznych.

Swoje apogeum przeżywały latarniowce na przełomie XIX i XX wieku, kiedy to ich liczba na morzach świata dochodziła do kilkuset. Dziś jest ich jeszcze kilkadziesiąt, ale w miarę doskonalenia systemów nawigacyjnych i ta romantyczna karta w dziejach światowej żeglugi zamyka się.

O latarniowcach, jakie znajdowały się niegdyś na najbliższych nam akwenach opowiem w odcinku następnym.

źródło: www.iswinoujscie.pl


komentarzy: 6, skomentuj, drukuj, udostępnij

Twoim Zdaniem

Dodaj Komentarz

Dodając komentarz akceptujesz
Regulamin oraz Politykę prywatności.

Zauważyłeś błąd lub komentarz niezgodny z regulaminem?
 
Oglądasz 1-6 z 6

Gość • Piątek [26.08.2011, 03:37:10] • [IP: 83.21.134.**]

Szkoda że tak piękny budynek starej rzeźni niszczeje, ale nie wyobrażam sobie by tam powstało na przykład centrum sztuki. Choć tak piękna zabudowa aż się prosi o takie zaadoptowanie. Zbyt dużo tam złych emocji. Należy to zburzyć i posadzic drzewa.Moż kiedyś to wygaśnie.

Gość • Czwartek [25.08.2011, 14:45:19] • [IP: 80.52.151.**]

"Od innych statków różnią się sylwetką, charakterystycznym znakiem szczytowym oraz kolorem kadłuba z wypisaną na obu burtach nazwą." Czy to znaczy, że latarniowce mają kadłuby określonego koloru?

Gość • Czwartek [25.08.2011, 12:28:18] • [IP: 83.21.134.**]

Dziękuję za artykuł, jak zwykle świetny.

Alk • Wtorek [23.08.2011, 09:24:09] • [IP: 195.117.222.***]

Bardzo dziękuję za szybką odpowiedź.Z niecierpliwością czekam na kolejne ciekawe informacje dot.naszego miasta.Serdecznie pozdrawiam.

J.Pluciński • Wtorek [23.08.2011, 09:11:38] • [IP: 80.245.191.***]

Do Czytelnika IP 222. Dziękuję za uznanie. W kompleksie budynków byłej rzeźni znajdowała się zbudowana w 1890 roku rzeźnia miejska. Był to wówczas jeden z pierwszych na Pomorzu tego rodzaju, celowo zaprojektowany i zbudowany obiekt. Uznany i słusznie za zabyt obecnie niestety niszczeje, a szkoda. Jesienią napiszę o nim więcej. Pozdrawiam. J.P.

Alk • Wtorek [23.08.2011, 08:02:15] • [IP: 195.117.222.***]

Witam Pana Doktora.Dziękuję za fajny artykuł.Tradycyjnie stanął Pan na wys.zadania.Mam pytanie do Pana doktora.Co znajdowało sie w kompleksie budynków byłej rzeźni na ul.Kołątaja?Pozdrawiam.

Oglądasz 1-6 z 6
■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wyślij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wyślij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wyślij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wyślij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wyślij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wyślij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wyślij mms na numer 602 657 344
■ Jak udało nam się dowiedzieć, funkcjonariusze CBA zatrzymali jednego z urzędników działu inwestycji, a także przeszukali jego mieszkanie, zabezpieczając materiały dowodowe. Wczoraj z urzędu wyniesiono dwa worki wypełnione dokumentami. Według wstępnych informacji, sprawa dotyczy działań związanych z inwestycjami miejskimi, które miały miejsce za kadencji poprzedniego prezydenta Świnoujścia, Janusza Żmurkiewicza, oraz jego zastępczyni, Barbary Michalskiej ■ W środę, 19 czerwca Zakład Wodociągów i Kanalizacji planuje wymianę hydrantu. W związku z tym przy ulicy Krzywoustego (dot. Krzywoustego 2a), Wyszyńskiego (dot. Wyszyńskiego 10), Monte Cassino (dot. Monte Cassino 18, 18a) nastąpi przerwa w dostawie wody. Przewidywany czas przerwy - godz. 9 - 11.■ Zarząd Spółdzielni Słowianin uprzejmie informuje, że w dniach 24.06.2024 r. - 28.06.2024 r. w Świnoujściu, Wolinie i Międzyzdrojach odbędzie się Walne Zgromadzenie Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko - Własnościowej "Słowianin". Wszystkie materiały sprawozdawcze oraz projekty uchwał Walnego Zgromadzenia, sprawozdanie finansowe Spółdzielni za rok 2023, protokoły z walnego zgromadzenia oraz informacja o stopniu realizacji uchwał i wniosków z zebrań są wyłożone do wglądu Członków Spółdzielni w sekretariacie Spółdzielni na I piętrze przy ulicy Niedziałkowskiego 9 oraz biurach Administracji w Wolinie i Międzyzdrojach ■ We wtorek, 18 czerwca nastąpi zmiana organizacji ruchu na ulicy Wybrzeże Władysława IV - na odcinku od skrzyżowania z ulicą Rybaki do skrzyżowania z ulicą Marynarzy. Tego dnia ulica będzie nieprzejezdna. Możliwy będzie objazd wskazanego odcinka sąsiednimi ulicami. Dojazd do posesji zostanie zapewniony. Zmiany organizacji ruchu związane są z odtworzeniem nawierzchni jezdni po pracach PEC, który usuwał skutki uszkodzenia magistrali sieci ciepłowniczej w tym miejscu. Prosimy kierowców o rozważną jazdę oraz przestrzeganie oznakowania pionowego i poziomego. Za utrudnienia przepraszamy ■ 13 czerwca 2024 roku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpatrzył skargę na uchwałę Rady Miasta Świnoujście z dnia 25 maja 2023 roku, dotyczącą uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla rejonu ulicy Wojska Polskiego i osiedla Posejdon. Skargę wnosiła Dorota Osewska, reprezentowana przez swojego męża, pełnomocnika Zbigniewa Osewskiego. Sąd, po dokładnym rozpatrzeniu sprawy, jednoznacznie stwierdził nieważność uchwały z powodu rażącego naruszenia prawa przy jej uchwalaniu, w szczególności wskutek nieuzasadnionej dwukrotnej reasumpcji głosowania nad tym planem. Co istotne, sąd nie zajął się innymi zarzutami skarżącej dotyczącymi nieprawidłowości w procesie tworzenia planu ■ 6 czerwca 2024 roku do Urzędu Miasta Świnoujście wpłynęła oferta Fundacji Wiatr w Żagle na realizację zadania publicznego pod nazwą: szkolenie pod tytułem „Odkrywanie autyzmu” Termin realizacji zadania: od 28.06.2024 r. do 5.07.2024 r. Oferta znajduje się do wglądu w Wydziale Zdrowia i Polityki Społecznej. W terminie 7 dni od dnia zamieszczenia oferty w Biuletynie Informacji Publicznej, i na stronie internetowej Miasta Świnoujście, każdy może zgłosić uwagi dotyczące oferty. Ewentualne uwagi można zgłaszać do dnia 14 czerwca 2024 roku w Wydziale Zdrowia i Polityki Społecznej Urzędu Miasta Świnoujście, ul. Wojska Polskiego 1/2, w godzinach od 7.00 do 15.00. ■ Mamy przyjemność zaprosić na koncert w ramach XX Międzynarodowego Festiwalu Muzycznego Sacrum Non Profanum, który odbędzie się w Świnoujściu. 22 czerwca o godz. 19.00 ze sceny wybrzmią największe przeboje muzyki filmowej. Bilety w cenie 40 złotych do nabycia w kasach MDK oraz przez internet. Więcej w załącznikach ■ Zapraszamy na Otwarty Dzień w Schronisku dla Bezdomnych Zwierząt w Świnoujściu! 08.06 (sobota) 14:00 - 17:00 Przygotowaliśmy dla Was wiele atrakcji: 2 Dmuchańce, Strefa Animacyjna, Zwiedzanie Schroniska, Strzelanie z Łuku, Popcorn. Przyjdźcie z całą rodziną, spędźcie miło czas i poznajcie naszych podopiecznych! To doskonała okazja, by dowiedzieć się więcej o naszej działalności oraz jak możecie pomóc bezdomnym zwierzętom. Do zobaczenia! ■ Jeden z promów Karsibór pojawi się w czerwcu na przeprawie Warszów. Powodem jest awaria chłodzenia na promie Bielik i konieczność jego remontu. Zmiany planowane są w dniach 03-10 czerwca. W związku z awarią systemu chłodzenia na promie Bielik I i pilnej konieczności jego remontu, na przeprawie miejskiej przez tydzień będą w eksploatacji promy: Bielik III i Karsibór I. Promy Bielik II (w trakcie planowanego remontu pędników) i Bielik IV (w trakcie planowanego remontu silnika głównego) wyłączone są z eksploatacji do końca czerwca. ■ Terminal kontenerowy do poprawki. Naruszono lub zignorowano szereg przepisów. Podczas podejmowania decyzji o lokalizacji terminala kontenerowego w Świnoujściu naruszono lub pominięto szereg przepisów. Całkowicie zignorowano kwestię m.in. interesu mieszkańców, uciążliwości, które odczuje lokalna społeczność, ale także bezpieczeństwa państwa w sytuacji, gdy inwestycja powstaje w sąsiedztwie terminala LNG. Świnoujski samorząd chce naprawić te błędy i odwołał się od wspomnianej decyzji Adama Rudawskiego, wojewody zachodniopomorskiego. Działania podjęto w szeroko pojętym interesie społecznym, w nadziei, że głos samorządu w końcu zostanie wysłuchany i uwzględniony. Nie było konsultacji, referendum, rzetelnych opracowań… ■ Druga edycja "Roztańczonych wysp" pod patronatem honorowym Prezydenta Miasta Świnoujście znów przyniosła niezapomniane chwile. Ponad 200 tancerzy z różnych regionów zaprezentowało swoje umiejętności, w tym zespoły z Dance Studio Paa Szczecin, Good Dance Academy Dobra, Strefy Ruchu Dagmara Błaszczak Nowogard oraz lokalne kluby Atu i 8 Flotylli Obrony Wybrzeża. Dla wielu młodych tancerzy była to pierwsza okazja do występu przed publicznością, co wzbudzało wyjątkowe emocje wśród ich rodziców. Najlepsze zespoły, które zdobyły nagrody Grand Prix, to Dance Studio Paa, Good Dance Academy oraz Studio Tańca "Etiuda". Sponsorem nagród była Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko-Własnościowa „Słowianin” w Świnoujściu. Organizacja tego wydarzenia była możliwa dzięki zaangażowaniu wielu osób. Serdecznie dziękujemy trenerom Agacie Midzie, Marcie Zienkiewicz oraz rodzicom tancerzy za ich wsparcie. Specjalne podziękowania składamy Pani Prezydent Joannie Agatowskiej za jej obecność i wsparcie ■ Nowi zastępcy: Joanna Agatowska będzie miała dwóch zastępców. Zastępcą do spraw społecznych będzie pan Roman Kucierski, zastępcą do spraw inwestycyjnych będzie pan Arkadiusz Mazepa. Natomiast sekretarzem miasta zostanie pan Paweł Juras ■ Ryszard Teterycz Przewodniczącym Rady Miasta Świnoujścia ! Nowy przewodniczący był jedynym zgłoszonym kandydatem. Poparło go 19 radnych. 2 było przeciw ■ 21 nowych radnych Rady Miasta Świnoujście odebrało zaświadczenia o wyborze oraz uroczyście złożyło ślubowanie. Wśród nich jest wielu społeczników. Na tej samej sesji nowa prezydent Świnoujścia Joanna Agatowska złożyła ślubowanie i formalnie objęła urząd. ■ Na poniedziałek 6 maja 2024r. Komisarz Wyborczy w Szczecinie zwołał I sesję Rady Miasta Świnoujście IX kadencji. Obrady odbędą się w sali numer 315 Miejskiego Domu Kultury przy ulicy Wojska Polskiego 1/5. Początek o godzinie 10.00. Porządek obrad 1. Otwarcie inauguracyjnej sesji rady. 2. Wręczenie zaświadczeń o wyborze na radnego. 3. Złożenie ślubowania przez radnych. 4. Stwierdzenie kworum i przyjęcie porządku obrad. 5. Wybór przewodniczącego rady. 6. Wręczenie zaświadczenia o wyborze na Prezydenta Miasta Świnoujście. 7. Złożenie ślubowania przez prezydenta. 8. Zakończenie obrad ■ Joanna Agatowska Prezydentem Świnoujścia w I turze! To historyczne zwycięstwo! Oczywiście musi być potwierdzone oficjalnymi danymi z PKW ale na podstawie protokołów z 27 komisji wyborczych w Świnoujściu Joanna Agatowska w mistrzowskim stylu pokonała trzech swoich konkurentów i w I turze została prezydentem Świnoujścia! ■ Ostateczne rozliczenie tunelu nie zostało jeszcze dokonane. Nastąpi po wydaniu Świadectwa Wykonania, co spodziewane jest ok. września br. Roszczenia obu stron w związku z prowadzonymi mediacjami są objęte tajemnicą mediacji - tłumaczy Jarosław Jaz Rzecznik Prasowy Prezydenta Miasta Świnoujście ■