POGODA

Reklama

Wydarzenia

Dr Józef Pluciński • Poniedziałek [30.04.2012, 07:03:29] • Świnoujście

Kościół w Przytorze (1 )

Kościół w Przytorze (1 )

Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Przytorze, wygląd współczesny. (fot. wikipedia.pl )

Znajdujący się obecnie w centrum Przytoru kościół parafialny Najświętszego Serca Pana Jezusa, w dziejach wsi nie jest pierwszym. Nie ulega wątpliwości, że w tej dużej jak na owe czasy wiosce pierwszy dom modlitwy powstać musiał już w okresie średniowiecza. Brak jednakowoż informacji o tej budowli. Nieco później, bo w XVI wieku po wprowadzeniu reformacji, w Przytorze ulokowano dom dla wdów po pastorach. Wydaje się więc że kościół tam także być musiał. Niestety żadne konkretne informacje na ten temat nie przetrwały.

Więcej wiadomości mamy o poprzedniku dzisiejszej świątyni. Był to usytuowany w pobliżu dzisiejszego kościółek, o konstrukcji szachulcowej ( z tzw. „pruskiego muru”), zbudowany w 1702 roku. Był jednonawowy z emporami; miał 27 stóp szerokości i 90 stóp długości ( około 7 x 30 m ) . Mieścił 450 wiernych. Ze wszystkich stron otoczony był grobami tak, że dookoła znajdowała się tylko ścieżka szerokości około 4 stóp. Kościół ten zobaczyć można jedynie na starych kościelnych pieczęciach. W oparciu o to wyobrażenie, została sporządzona poniższa ilustracja. Podobne wiejskie kościółki występują jeszcze obecnie na terenie Pomorza, tak polskiego jaki i niemieckiego.

Kościół w Przytorze (1 )

Przypuszczalny wygląd dawnego przytorskiego kościoła z XVIII wieku. (fot. Archiwum )

Z zachowanych przekazów wynika, że w pierwotnej formie, do około końca XVIII wieku kościółek posiadał też wieżę. Podobnie jak więźba dachowa, jej szkielet nośny był także konstrukcją drewnianą. Wraz z upływem lat, drewno jednakowoż murszało, wieżyczka podupadała i wyglądała coraz gorzej. W tej sytuacji, mieszkańcy zdecydowali o jej rozbiórce i wzniesieniu nowej. W 1813 roku, za czasów pastora Klempina, wieżę rozebrano. Rozbiórka, prowadzona wspólnym wysiłkiem mieszkańców, nastąpiła bardzo szybko. Wraz z tym zamówiono, zwieziono i złożono koło kościółka odpowiednio mocne, dębowe bale, które posłużyć miały zbudowaniu nowej wieży. I na tym skończyła się aktywność parafian, którzy doszli do wniosku, że budowa wieży to sprawa władzy państwowej. Zwrócili się zatem z odpowiednią petycją do owej władzy, skąd nadeszła odpowiedź: „ Kto wam kazał rozbierać wieżę? Niech ten ją odbudowuje, kto ją rozebrał”. W tej sytuacji, gdy nikt do odbudowy wieży się nie kwapił, a drewno na jej budowę leżało, z czasem powstał zamysł spieniężenia go. Wkrótce też znaleźli się chętni do nabycia materiału, który też ochoczo został zamieniony na gotówkę. Po pewnym czasie za odzyskane w ten sposób pieniądze zorganizowali mieszkańcy całodzienny, bardzo huczny festyn. I w ten sposób stary przytorski kościół pozostał bez wieży, a wśród mieszańców sąsiednich wsi pokutowało powiedzenie, że „Przytorzanie przepili swoją wieżę kościelną”.

Kościół w Przytorze (1 )

Dzwony dawnego kościoła w Przytorze przez dziesiątki lat umieszczone były na podobnej konstrukcji. Zbiór autora.(fot. Archiwum )

W konsekwencji rozbiórki wieży, dzwony zawieszone zostały w zbudowanej obok kościoła niskiej, drewnianej dzwonnicy. Dodam jeszcze, że dawny dom pastora, szachulcowa, kryty trzcinową strzechą chata, stał jeszcze długie lata w pobliżu kościoła.

Kościół w Przytorze (1 )

Dawny dom przytorskiego pastora. Fragment pocztówki z pocz. XX wieku. Reprodukcja w zbiorze autora.(fot. Archiwum )

Decyzja o budowie nowego kościoła powstała w związku z tym, że w końcu XIX wieku stara budowla nie spełniała już należycie swojej roli. Wieś rozrosła się, przybyło mieszkańców stałych, coraz częściej zdarzali się też letnicy. W kościele było po prostu zbyt ciasno i zbyt biednie, jak na tę rosnącą w zamożność miejscowość. Stara świątynia coraz bardziej też podupadała technicznie, a zawilgocone ściany tu i ówdzie obsypywały się. Ciasna bez organów i wieżowego zegara ( wszak wieży nie było ), nie przystawała już do znaczenia wsi i jej rozwoju. Nowy kościół miała być dużo obszerniejszy, wyposażony zgodnie z nowymi potrzebami i modą. Pierwsze starania o nowy kościół rozpoczęły się w 1895 roku. Wtedy to powstał wstępny projekt nowej świątyni, wykonany przez świnoujskiego radcę budowlanego Blankenburga. Nie zyskał on jednak pełnej akceptacji gminy, która miała ponieść 1/3 kosztów budowy szacowanych w sumie na ponad 60 tysięcy marek.

Ostatecznie po sporach i dyskusjach, w końcu 1897 roku projekt ze zmianami został zatwierdzony, jako podstawa do opracowania właściwego projektu budowlanego. Ten zaś po rozlicznych urzędniczych korowodach, został złożony prawie rok później, bo 7 listopada 1898 roku.
Kolejnym problemem był brak odpowiedniej działki. Pierwotnie brano pod uwagę teren po starym kościele z 1702 roku. Ten okazał się jednak za mały, a dodatkowo jak już wspomniałem, znajdował się on na cmentarzu w otoczeniu grobów, ogrodzonych kamiennym murkiem. Po dłuższych przymiarkach, gmina postanowiła ostatecznie wybudować kościół na działce przylegającej do cmentarza, odkupionej od mieszkańca nazwiskiem Spiegelberg.
Plac został udostępniony pod budowę 23 października 1900 roku, tę zaś rozpoczęto w czerwcu następnego, 1901 roku. Projekt kościoła został uprzednio przedstawiony w Ministerstwie Robót Publicznych. Nadzór powierzono Radcy Zarządu i Budownictwa – Rösenerowi ze Szczecina. Budowę świątyni prowadził radca budowlany Tietz ze Świnoujścia.
O przebiegu budowy i dalszych losach kościoła opowiem już w następnym odcinku.

źródło: www.iswinoujscie.pl


komentarzy: 14, skomentuj, drukuj, udostępnij

Twoim Zdaniem

Dodaj Komentarz

Przed zamieszczeniem komentarza zapoznaj się z regulaminem.

 
Zauważyłeś błąd lub komentarz niezgodny z regulaminem?
 
Oglądasz 1-14 z 14

Gość • Niedziela [06.05.2012, 11:04:35] • [IP: 80.245.178.**]

Fajnie to było kiedyś teraz to mieszka już tam banda przestępców i hołota z różnych stron Świata którzy psują atmosferę tego miejsca. Pędzą do kościoła, przechodzą koło człowieka i nawet dzień dobry nie powiedzą. Więc po co idziesz do tego pięknego kościoła pokazać się innym że jesteś dobrym i miłujesz bliźniego jak siebie samego ? żebyś błyszczał w ich oczach aby móc oszukać i nabrać innych. Zakłamanie, obłuda i chamstwo.

Gość • Czwartek [03.05.2012, 19:39:51] • [IP: 124.160.210.***]

Ale to juz było

Przyto-rak • Środa [02.05.2012, 07:58:57] • [IP: 83.21.160.***]

Była ciekawa przeszłość czeka znakomita przyszłość. ..tylko z terazniejszością nie wychodzi.

Gość • Środa [02.05.2012, 07:36:54] • [IP: 188.182.137.***]

w ogóle to my wszyscy jesteśmy fajni, tylko zawsze ktoś mąci i wychodzi z tego nienawiść. Miłego dnia;)

Gość • Wtorek [01.05.2012, 21:49:56] • [IP: 88.156.232.***]

To jest bardzo ladny kosciol.

Gość • Wtorek [01.05.2012, 17:59:54] • [IP: 37.47.18.***]

Kilka lat temu zmieniono pokrycie dachu, za ks. Andrzeja.

dociekliwy • Wtorek [01.05.2012, 13:12:38] • [IP: 89.101.35.**]

a ten dom pastora to nie stal przypadkiem za tym zielonym ogrodzeniem?

Gość • Wtorek [01.05.2012, 11:47:25] • [IP: 31.63.196.***]

A to prawda, że pod tym kościołem jest ukryty skarb?

Gość • Poniedziałek [30.04.2012, 20:04:02] • [IP: 83.19.184.**]

wspaniały kościół, wspaniała wspólnota, tu zacząłem regularnie uczęszczać na mszę, tu brałem ślub, moja dwójka dzieci była tu chrzczona, pozdrawiam wszystkich wiernych z Przytoru oraz Pana Plucińskiego i czekam na ciąg dalszy

Gość • Poniedziałek [30.04.2012, 11:26:36] • [IP: 31.62.109.***]

Kilka uroczystości odbyło się w tym kościele w mojej rodzinie. Również w innych rodzinach. Jest bardzo dużo ławek, zawsze można siedzieć podczas mszy świętej.

Gość • Poniedziałek [30.04.2012, 11:23:19] • [IP: 80.245.179.***]

Pozdrowienia dla dzwonnika Daniela;d

Gość • Poniedziałek [30.04.2012, 08:55:38] • [IP: 93.94.184.**]

Ma on dla nas szczególne znaczenie. W tym kościele 20 lat temu (minie w lipcu)powiedzieliśmy sobie z żoną TAK. Sakramentu ślubu udzielił nam ks. Leszek

Gość • Poniedziałek [30.04.2012, 08:27:04] • [IP: 80.245.180.***]

hmm... wiec od tamtych ponad 100 lat mocno sie władza nie zmieniła :P (w sumie to szybko poszło tylko 3 lata na zgode budowania)

Ogre • Poniedziałek [30.04.2012, 07:23:13] • [IP: 31.63.221.***]

Nie ma to, jak sobie przepić kasiorkę na wieżę.

Oglądasz 1-14 z 14
■ W niedzielę 19. lutego przeprowadzona zostanie XVI edycja Bałtyckiej”15”. Zapisy od 11.00, start o 12.00 spod pływalni. Trasa wiedzie promenadą-od pływalni do ul. Chrobrego, z powrotem do pływalni i dalej promenadą do molo w Heringsdorfie i powrót do pływalni(15km). Bieg ten zaliczany jest do klasyfikacji Międzynarodowej Ligii Biegowej Klubu Biegacza Jogging. Szczegóły w regulaminie na www.jogging.republika.pl ■
■ Komitet Obrony Demokracji zbierał podpisy za referendum szkolnym ■ Właściciel uszkodzonego samochodu: Po uderzeniu ta Pani nie zatrzymała auta i nie sprawdziła w co uderzyła... Napisał do nas właściciel uszkodzonego samochodu, który w mailu opisał dokładny przebieg zdarzenia na parkingu przy ulicy Hołdu Pruskiego. Jak twierdzi, kierująca kobieta uderzyła w jego samochód i nawet nie sprawdziła czy coś się stało, chcąc wyjechać za wszelką cenę z parkingu ■ Stanowisko Grupy Morskiej na temat terminala kontenerowego: Odrzucenie przez nas projektu uchwały nie jest głosem ani za, ani przeciw jego budowie ■ Przyjechał do Polski, aby się rozerwać. Swoją przygodę zakończył bez butów i na izbie przyjęć... ■ Piękny Klif Lubiński od zawsze był miejscem ciekawym i ważnym. Piękny Klif Lubiński od zawsze był miejscem ciekawym i ważnym Już od dziejów starożytnych Lubin był ważnym miejscem tego regionu. Ja wspomnę kilka chwil ostatniego półwiecza mojego spotkania się na tym terenie. Pamiętam jak w pierwszych latach powojennych było ciężko. By ulżyć w życiu codziennym wraz z kolegą na przełomie lat 1959/60 po raz pierwszy wybrałem się rowerem nad jeziorko Turkusowe, by zdobyć trochę kredy do pomalowania mieszkania ■ Myśleli że pali się Kaufland... Jak się okazało, był to fałszywy alarm. Gdy przed godziną 13.00 pod Kaufland wezwane zostały wozy bojowe Państwowej Straży Pożarnej, pobliscy mieszkańcy myśleli że w płomieniach stanął Kaufland! Na szczęście okazało się, że powodem całego zamieszania była tylko czujka ■ SLD o terminalu kontenerowym: Stoimy po stronie mieszkańców, którzy oczekują życia w mieście, które jest czyste ekologicznie i ma czyste plaże. Zobacz film! ■ Na parkingu za ”Cechem” został zgubiony łańcuszek. Dla uczciwego znalazcy przewidziana jest nagroda ■ 25 Finał WOŚP podsumowany! Ostatecznie zebrano 260 565 złotych. Tradycyjnie już w Miejskiej Bibliotece Publicznej podsumowano świnoujski finał WOŚP. W naszym mieście ostatecznie udało się zebrać 260 565 złotych. To nie tylko efekt pracy świnoujskich wolontariuszy, ale także internautów, którzy wzięli udział w internetowych aukcjach. To właśnie dzięki nim ostateczna kwota nieznacznie wzrosła ■ TRYTON 2016. Kapituła wybrała nominowanych. Swoje głosy na kandydatów do corocznej Nagrody Prezydenta Miasta TRYTON 2016 oddali dzisiaj członkowie Kapituły. Tym samym, spośród wszystkich zgłoszonych kandydatów, wybrano po trzech nominowanych w każdej kategorii. Oficjalne ogłoszenie laureatów odbędzie się 25. lutego 2017 r. podczas Gali TRYTONA w hotelu Interferie Medical Spa. Statuetka TRYTONA przyznawana jest w trzech kategoriach: Gospodarka i Przedsiębiorczość, Działalność Kulturalna, Społeczna, Edukacja i Sport oraz Obiekt Roku. Kandydatów zgłaszają mieszkańcy oraz członkowie Kapituły, w skład której wchodzą: prezydent miasta, jego dwaj zastępcy, przewodniczący Rady Miasta, sekretarz miasta, rzecznik prasowy prezydenta oraz redaktorzy naczelni świnoujskich mediów, dziennikarze oddziałów terenowych regionalnych mediów. Spośród wszystkich zgłoszonych kandydatów, członkowie Kapituły - w drodze głosowania - wybierają po trzech nominowanych do każdej z kategorii i laureatów ■ Miasto sprzedało działkę przy plaży za prawie dwa miliony złotych. Kolejna atrakcyjna działka w dzielnicy nadmorskiej poszła pod młotek. Tym razem miasto sprzedało nieruchomość niezabudowaną przy ulicy Uzdrowiskowej, o wielkości 728 metrów kwadratowych. Działka przeznaczona jest pod zabudowę usługową, handel i gastronomię. Cena wywoławcza za tę nieruchomość wynosiła 1 mln 650 tys. złotych netto, jednak ostatecznie mieszkaniec Świnoujścia zapłacił za nią 1 mln 870 tys. złotych netto. Do przetargu, który odbył się 3 lutego br. przystąpiło czterech oferentów ■ Płk SG dr Piotr Patla nowym komendantem Morskiego Oddziału Straży Granicznej! Płk SG dr Piotr Patla, komendant Morskiego Oddziału Straży Granicznej, wprowadził 11 lutego nowego Komendanta Pomorskiego Dywizjonu Straży Granicznej w Świnoujściu. Obowiązki te będzie pełnił kmdr por. SG Zbigniew Iracki, który zastąpił kmdr. SG Marka Mosionka ■ Żaglowiec Down North zatonął w szczecińskim porcie. Dwa lata temu jednostka była na dnie przed wejściem do Świnoujścia! Od południa w niedzielę w szczecińskim porcie trwała akcja związana z zabezpieczeniem wraku. Żaglowiec pod kanadyjską banderą Down North. Jako pierwsza, informację o wraku spoczywającym na dnie przy moście na wyspę Grodzką przekazała szczecińska redakcja Gazety Wyborczej zaalarmowana przez swoich czytelników ■ Zobacz, co mieszkańcy sądzą na temat tablicy smoleńskiej i terminalu kontenerowego w Świnoujściu! Zobacz film! ■