POGODA

Reklama

Wydarzenia

Dr Józef Pluciński • Poniedziałek [30.04.2012, 07:03:29] • Świnoujście

Kościół w Przytorze (1 )

Kościół w Przytorze (1 )

Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Przytorze, wygląd współczesny. (fot. wikipedia.pl )

Znajdujący się obecnie w centrum Przytoru kościół parafialny Najświętszego Serca Pana Jezusa, w dziejach wsi nie jest pierwszym. Nie ulega wątpliwości, że w tej dużej jak na owe czasy wiosce pierwszy dom modlitwy powstać musiał już w okresie średniowiecza. Brak jednakowoż informacji o tej budowli. Nieco później, bo w XVI wieku po wprowadzeniu reformacji, w Przytorze ulokowano dom dla wdów po pastorach. Wydaje się więc że kościół tam także być musiał. Niestety żadne konkretne informacje na ten temat nie przetrwały.

Więcej wiadomości mamy o poprzedniku dzisiejszej świątyni. Był to usytuowany w pobliżu dzisiejszego kościółek, o konstrukcji szachulcowej ( z tzw. „pruskiego muru”), zbudowany w 1702 roku. Był jednonawowy z emporami; miał 27 stóp szerokości i 90 stóp długości ( około 7 x 30 m ) . Mieścił 450 wiernych. Ze wszystkich stron otoczony był grobami tak, że dookoła znajdowała się tylko ścieżka szerokości około 4 stóp. Kościół ten zobaczyć można jedynie na starych kościelnych pieczęciach. W oparciu o to wyobrażenie, została sporządzona poniższa ilustracja. Podobne wiejskie kościółki występują jeszcze obecnie na terenie Pomorza, tak polskiego jaki i niemieckiego.

Kościół w Przytorze (1 )

Przypuszczalny wygląd dawnego przytorskiego kościoła z XVIII wieku. (fot. Archiwum )

Z zachowanych przekazów wynika, że w pierwotnej formie, do około końca XVIII wieku kościółek posiadał też wieżę. Podobnie jak więźba dachowa, jej szkielet nośny był także konstrukcją drewnianą. Wraz z upływem lat, drewno jednakowoż murszało, wieżyczka podupadała i wyglądała coraz gorzej. W tej sytuacji, mieszkańcy zdecydowali o jej rozbiórce i wzniesieniu nowej. W 1813 roku, za czasów pastora Klempina, wieżę rozebrano. Rozbiórka, prowadzona wspólnym wysiłkiem mieszkańców, nastąpiła bardzo szybko. Wraz z tym zamówiono, zwieziono i złożono koło kościółka odpowiednio mocne, dębowe bale, które posłużyć miały zbudowaniu nowej wieży. I na tym skończyła się aktywność parafian, którzy doszli do wniosku, że budowa wieży to sprawa władzy państwowej. Zwrócili się zatem z odpowiednią petycją do owej władzy, skąd nadeszła odpowiedź: „ Kto wam kazał rozbierać wieżę? Niech ten ją odbudowuje, kto ją rozebrał”. W tej sytuacji, gdy nikt do odbudowy wieży się nie kwapił, a drewno na jej budowę leżało, z czasem powstał zamysł spieniężenia go. Wkrótce też znaleźli się chętni do nabycia materiału, który też ochoczo został zamieniony na gotówkę. Po pewnym czasie za odzyskane w ten sposób pieniądze zorganizowali mieszkańcy całodzienny, bardzo huczny festyn. I w ten sposób stary przytorski kościół pozostał bez wieży, a wśród mieszańców sąsiednich wsi pokutowało powiedzenie, że „Przytorzanie przepili swoją wieżę kościelną”.

Kościół w Przytorze (1 )

Dzwony dawnego kościoła w Przytorze przez dziesiątki lat umieszczone były na podobnej konstrukcji. Zbiór autora.(fot. Archiwum )

W konsekwencji rozbiórki wieży, dzwony zawieszone zostały w zbudowanej obok kościoła niskiej, drewnianej dzwonnicy. Dodam jeszcze, że dawny dom pastora, szachulcowa, kryty trzcinową strzechą chata, stał jeszcze długie lata w pobliżu kościoła.

Kościół w Przytorze (1 )

Dawny dom przytorskiego pastora. Fragment pocztówki z pocz. XX wieku. Reprodukcja w zbiorze autora.(fot. Archiwum )

Decyzja o budowie nowego kościoła powstała w związku z tym, że w końcu XIX wieku stara budowla nie spełniała już należycie swojej roli. Wieś rozrosła się, przybyło mieszkańców stałych, coraz częściej zdarzali się też letnicy. W kościele było po prostu zbyt ciasno i zbyt biednie, jak na tę rosnącą w zamożność miejscowość. Stara świątynia coraz bardziej też podupadała technicznie, a zawilgocone ściany tu i ówdzie obsypywały się. Ciasna bez organów i wieżowego zegara ( wszak wieży nie było ), nie przystawała już do znaczenia wsi i jej rozwoju. Nowy kościół miała być dużo obszerniejszy, wyposażony zgodnie z nowymi potrzebami i modą. Pierwsze starania o nowy kościół rozpoczęły się w 1895 roku. Wtedy to powstał wstępny projekt nowej świątyni, wykonany przez świnoujskiego radcę budowlanego Blankenburga. Nie zyskał on jednak pełnej akceptacji gminy, która miała ponieść 1/3 kosztów budowy szacowanych w sumie na ponad 60 tysięcy marek.

Ostatecznie po sporach i dyskusjach, w końcu 1897 roku projekt ze zmianami został zatwierdzony, jako podstawa do opracowania właściwego projektu budowlanego. Ten zaś po rozlicznych urzędniczych korowodach, został złożony prawie rok później, bo 7 listopada 1898 roku.
Kolejnym problemem był brak odpowiedniej działki. Pierwotnie brano pod uwagę teren po starym kościele z 1702 roku. Ten okazał się jednak za mały, a dodatkowo jak już wspomniałem, znajdował się on na cmentarzu w otoczeniu grobów, ogrodzonych kamiennym murkiem. Po dłuższych przymiarkach, gmina postanowiła ostatecznie wybudować kościół na działce przylegającej do cmentarza, odkupionej od mieszkańca nazwiskiem Spiegelberg.
Plac został udostępniony pod budowę 23 października 1900 roku, tę zaś rozpoczęto w czerwcu następnego, 1901 roku. Projekt kościoła został uprzednio przedstawiony w Ministerstwie Robót Publicznych. Nadzór powierzono Radcy Zarządu i Budownictwa – Rösenerowi ze Szczecina. Budowę świątyni prowadził radca budowlany Tietz ze Świnoujścia.
O przebiegu budowy i dalszych losach kościoła opowiem już w następnym odcinku.

źródło: www.iswinoujscie.pl


komentarzy: 14, skomentuj, drukuj, udostępnij

Twoim Zdaniem

Dodaj Komentarz

Przed zamieszczeniem komentarza zapoznaj się z regulaminem.

 
Zauważyłeś błąd lub komentarz niezgodny z regulaminem?
 
Oglądasz 1-14 z 14

Gość • Niedziela [06.05.2012, 11:04:35] • [IP: 80.245.178.**]

Fajnie to było kiedyś teraz to mieszka już tam banda przestępców i hołota z różnych stron Świata którzy psują atmosferę tego miejsca. Pędzą do kościoła, przechodzą koło człowieka i nawet dzień dobry nie powiedzą. Więc po co idziesz do tego pięknego kościoła pokazać się innym że jesteś dobrym i miłujesz bliźniego jak siebie samego ? żebyś błyszczał w ich oczach aby móc oszukać i nabrać innych. Zakłamanie, obłuda i chamstwo.

Gość • Czwartek [03.05.2012, 19:39:51] • [IP: 124.160.210.***]

Ale to juz było

Przyto-rak • Środa [02.05.2012, 07:58:57] • [IP: 83.21.160.***]

Była ciekawa przeszłość czeka znakomita przyszłość. ..tylko z terazniejszością nie wychodzi.

Gość • Środa [02.05.2012, 07:36:54] • [IP: 188.182.137.***]

w ogóle to my wszyscy jesteśmy fajni, tylko zawsze ktoś mąci i wychodzi z tego nienawiść. Miłego dnia;)

Gość • Wtorek [01.05.2012, 21:49:56] • [IP: 88.156.232.***]

To jest bardzo ladny kosciol.

Gość • Wtorek [01.05.2012, 17:59:54] • [IP: 37.47.18.***]

Kilka lat temu zmieniono pokrycie dachu, za ks. Andrzeja.

dociekliwy • Wtorek [01.05.2012, 13:12:38] • [IP: 89.101.35.**]

a ten dom pastora to nie stal przypadkiem za tym zielonym ogrodzeniem?

Gość • Wtorek [01.05.2012, 11:47:25] • [IP: 31.63.196.***]

A to prawda, że pod tym kościołem jest ukryty skarb?

Gość • Poniedziałek [30.04.2012, 20:04:02] • [IP: 83.19.184.**]

wspaniały kościół, wspaniała wspólnota, tu zacząłem regularnie uczęszczać na mszę, tu brałem ślub, moja dwójka dzieci była tu chrzczona, pozdrawiam wszystkich wiernych z Przytoru oraz Pana Plucińskiego i czekam na ciąg dalszy

Gość • Poniedziałek [30.04.2012, 11:26:36] • [IP: 31.62.109.***]

Kilka uroczystości odbyło się w tym kościele w mojej rodzinie. Również w innych rodzinach. Jest bardzo dużo ławek, zawsze można siedzieć podczas mszy świętej.

Gość • Poniedziałek [30.04.2012, 11:23:19] • [IP: 80.245.179.***]

Pozdrowienia dla dzwonnika Daniela;d

Gość • Poniedziałek [30.04.2012, 08:55:38] • [IP: 93.94.184.**]

Ma on dla nas szczególne znaczenie. W tym kościele 20 lat temu (minie w lipcu)powiedzieliśmy sobie z żoną TAK. Sakramentu ślubu udzielił nam ks. Leszek

Gość • Poniedziałek [30.04.2012, 08:27:04] • [IP: 80.245.180.***]

hmm... wiec od tamtych ponad 100 lat mocno sie władza nie zmieniła :P (w sumie to szybko poszło tylko 3 lata na zgode budowania)

Ogre • Poniedziałek [30.04.2012, 07:23:13] • [IP: 31.63.221.***]

Nie ma to, jak sobie przepić kasiorkę na wieżę.

Oglądasz 1-14 z 14
■ Sprawca napadu z Międzyzdrojów zatrzymany w Poznaniu. To 18-latek wcześniej notowany przez policję za posiadanie narkotyków. Do Poznania pojechał pociągiem ■ UBB wydało oświadczenie. Z jego treści wynika, że Sąd Okręgowy w Szczecinie uznał, że niemiecki przewoźnik może korzystać ze świnoujskich przystanków autobusowych ■ Sobotnie popołudnie, ulica Monte Cassino. Na ulicy tuż przy parku Zdrojowym pojawia się pogotowie ratunkowe oraz policja. Mieszkańcy zastanawiają się, co mogło się stać w ich bloku. Jak się okazało, wyjątkowo agresywny tego dnia był 26 - letni mężczyzna. Był na tyle pobudzony, że że ratownicy medyczni potrzebowali wsparcia policji ■ Budki dla ptaków śpiewających i nietoperzy od tych dla jerzyków różni wygląd, a także miejsce ich lokowania – Hanna Lachowska ze świnoujskiego magistratu odpowiada na zarzuty naszej Czytelniczki ■ Uwaga. Zamknięcie odcinka ulicy Uzdrowiskowej. W dniach od 17 -18 sierpnia 2017 r., w godzinach od 7.00 – 19 00, w związku z prowadzonymi pracami bitumicznymi, wyłączona z ruchu będzie ul. Uzdrowiskowa na odcinku od ulicy Zdrojowej do Stawa Młyny. W przypadku złych warunków atmosferycznych termin wykonania prac, a tym samym zamknięcie odcinka, może ulec zmianie. Prosimy o rozważną jazdę i przestrzeganie oznakowania pionowego oraz poziomego. Za utrudnienia przepraszamy ■ Poznajcie szczegóły sporu pomiędzy UBB a władzami Świnoujścia ■ Pluskwy opanowały budynek socjalny przy Steyera! Mieszkańcy stawiają urzędnikom ultimatum: Jeżeli nam nie pomożecie, to rozłożymy namioty i zamieszkamy pod Urzędem Miasta. Zobacz film! ■ Uwaga kierowcy. Zmiany na Wybrzeżu Władysława IV. Od 14 sierpnia 2017 r. godzina 17.00 do 22 sierpnia 2017 godzina 12.00 na części ulicy Wybrzeże Władysława IV będzie obowiązywała tymczasowa organizacja ruchu. Zamknięty zostanie odcinek od skrzyżowania z ulicą Jana z Kolna do Kapitanatu Portu. Dojazd do Basenu Północnego ulicami: Jana z Kolna, Mieszka I i Rogozińskiego. Zmiany organizacji ruchu związane są z organizowanymi w tamtym rejonie imprezami Sail Świnoujście 2017 oraz XXXIII Pływającego Festiwalu Piosenki Morskiej „Wiatrak” 2017 ■ 15 sierpnia - Święto Wojska Polskiego w Świnoujściu. We wtorek 15 sierpnia, żołnierze, pracownicy wojska, mieszkańcy i turyści Świnoujścia obchodzić będą święto Wojska Polskiego. Z tej okazji zorganizowane zostały przedsięwzięcia patriotyczne i kulturalne, które dostępne będą dla społeczeństwa ■ Policjant jak Spider Man, ryzykując własne życie uratował 5 - letnią dziewczynkę! Zobacz film! ■ Jadł trawę, gryzł ziemię, rzucał się pod auta i chodził na czworaka! Co opętało mężczynę? ■ Silny wiatr czy łapa wandala? Od kilku tygodni w strefie nadmorskiej można podziwiać taki oto powyginany drogowskaz. I nikt nie widzi problemu z miejskich służb? ■ Najważniejsi politycy Prawa i Sprawiedliwości otwierali finał regat The Tall Ships Races w Szczecinie. Na imprezie widziano też prezydenta Świnoujścia Janusza Żmurkiewicza ■ Opóźnione pociągi to efekt niedzielnego pożaru na moście w Goleniowie. Opóźnione był pociągi ze Świnoujścia, ale także w druga stronę- na nasze wyspy ■ Lepszy od chemii? Jerzyk zjada dziennie do 2000 owadów ■ Budowa tunelu, rozbudowa gazoportu, pogłębienie toru wodnego-liderzy PiS powtórzyli w Szczecinie wcześniejsze zapowiedzi ■ Nadmorski deptak był kiedyś jak plaża ■ W jednym z dni pomiędzy 7 a 9 sierpnia 2017r. (poniedziałek - środa) nastąpi zmiana godzin pracy sygnalizacji świetlnej na wszystkich skrzyżowaniach. Po zmianie sygnalizacja będzie czynna od godziny 6.00 do 22.00 ■ Do nietypowego incydentu doszło w piątek przy Wybrzeżu Władysława IV. Rowerzysta wpadł do kanału! Na pomoc mężczyźnie ruszyła załoga Bielika II. Pracownicy Żeglugi Świnoujskiej rzucili tonącemu koło ratunkowe i drabinę. Na szczęście, starszego mężczyznę udało się uratować. Z naszych informacji wynika, że był pod wpływem alkoholu. Na miejsce wezwano pogotowie ratunkowe, policję oraz straż pożarną. Funkcjonariusze będą wyjaśniać okoliczności tego zdarzenia ■ Mieszkaniec o Słowackiego: Nowo wyremontowana ulica, a już zalana. Rzecznik: Kanalizacja deszczowa obecnie dobrze spełnia swoją rolę ■ Afera w świnoujskim Przedsiębiorstwie Energetyki Cieplnej!? Czy z placu przed budynkiem firmy ulotniła się spora część węgla? Jak dotąd to wewnętrzna komisja inwentaryzacyjna Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w Świnoujściu sprawdza czy z placu składowego przedsiębiorstwa zniknął węgiel. Gdyby informacje jakie otrzymaliśmy anonimowo od pracownika firmy miały się potwierdzić to ze składu PEC-u zniknąć miał opał wart około 400 tysięcy złotych. Jak dotąd, dyrekcja nie potwierdziła straty, ale z odpowiedzi na nasze zapytanie wynika, że trwa intensywna inwentaryzacja ■